Dertien jaar later blijven de littekens van Zuid-Afrika 2010 rauw voor het Franse voetbal. Een nieuwe Netflix-documentaire, 'Watch the Bus: A French Football Mutiny', sleept de hele schande weer in het licht, met ongekende toegang tot de sleutelfiguren—manager Raymond Domenech, aanvoerder Patrice Evra, verdediger William Gallas en anderen—die kijkers meenemen door de implosie die Les Bleus in een wereldwijde lacherige veranderde. Van bizarre astrologie-gebaseerde teamselectie tot een venijnig busprotest waar verbijsterde journalisten getuige van waren, bevestigt de film lang gefluisterde details en voegt brute nieuwe toe, en schildert een portret van een ploeg in oorlog met zichzelf.
De Franse ploeg die in Zuid-Afrika aankwam, barstte van talent: Nicolas Anelka, Franck Ribéry, Yoann Gourcuff (toen 'de nieuwe Zidane' genoemd), Thierry Henry en Gallas. Domenech had echter de kleedkamer al lang voor de aftrap verloren. Hij had een beruchte vijandigheid tegenover de media, voortkomend uit de mislukking op het EK 2008 en de beruchte handbal van Thierry Henry tegen Ierland die de kwalificatie veiligstelde. De beslissing van de manager om al het perscontact te verbreken, maakte het kamp tot een drukkookketel. Binnenin leunde Domenech op astrologie; in zijn eigen woorden verminderde hij systematisch het aantal Schorpioenen in de selectie, overtuigd dat hun kosmische energie storend was. Die excentriciteit was misschien onschadelijk geweest als de resultaten goed waren. Dat waren ze niet.
De openingswedstrijd, een 0-0 gelijkspel tegen Uruguay, liet al scheuren zien. Domenech, volgens Evra's verslag, verdween na de wedstrijd, waardoor spelers verbijsterd achterbleven. Het eerste echte conflictpunt kwam vóór de tweede groepswedstrijd tegen Mexico, toen de manager Evra vertelde dat Gourcuff zou worden gedropt. De selectie ontplofte. Tegen Mexico zwoegde het team; in de rust haalde Domenech Anelka eruit—een wissel die meer tactisch dan persoonlijk aanvoelde. Gignac verving hem, maar Mexico scoorde twee keer in de tweede helft, waardoor Frankrijk een wonder nodig had tegen gastland Zuid-Afrika. De echte explosie gebeurde echter in de kleedkamer direct na die nederlaag.
Domenech, kokend van woede, verklaarde Anelka 'een pijn in de kont' en weigerde het team 15 min lang toe te spreken, herinnert Evra zich in de documentaire. De woede van de manager was gericht op een zin die L'Équipe de volgende ochtend op de voorpagina zette: 'Rot op, jij klootzak!' — naar verluidt de woorden van Anelka aan zijn coach. Evra zweert dat Anelka die specifieke belediging nooit heeft geuit, maar de schade was aangericht. De Franse voetbalbond, geleid door voorzitter Jean-Pierre Escalettes, handelde snel en zette Anelka uit het toernooi, een beslissing die de lont in het kruitvat van de volledige muiterij stak.
Die uitzetting leidde tot een buitengewone persconferentie, nu vereeuwigd in de documentaire. Met Escalettes aan zijn zijde, stond aanvoerder Evra voor de camera's en zei een zin die Frankrijk schokte: 'Het probleem in de selectie is niet Anelka. Het is de verrader onder ons. We moeten hem uit de groep verwijderen.' De suggestie was duidelijk: iemand in het kamp had de verhitte uitwisseling naar de media gelekt, en Evra hield die mol verantwoordelijk voor de escalerende crisis. De volgende dag lieten de spelers—collectief handelend—Domenech weten dat ze de training zouden boycotten uit solidariteit met Anelka. Een verklaring luidde: 'Het Franse team, zonder uitzondering, verklaart zich tegen het besluit van de Bond om Anelka uit te sluiten. Daarom hebben ze besloten niet deel te nemen aan de training van vandaag.'
De beelden die volgden werden iconisch om alle verkeerde redenen. De selectie arriveerde op het trainingsveld in de teambus, met gesloten gordijnen, weigerend uit te stappen. Een verbouwereerde Domenech moest de spelers fysiek op de bus confronteren, terwijl de wereldpers het surreële tafereel vastlegde. De training werd afgelast en het gezag van de bond lag in scherven. Een dagboekaantekening van Domenech, geciteerd in de film, vangt zijn wanhoop: 'Ik kan dit niet meer. Ik wil huilen, ik wil verdwijnen.'
Toen de laatste groepswedstrijd tegen Zuid-Afrika aanbrak, was de kleedkamer een circus. Evra, de aanvoerder die de opstand had geleid, werd genadeloos uit de basiself gezet. Frankrijk verloor met 2-1 en verliet het toernooi op vernederende wijze, als laatste in Groep A met één punt en één doelpunt. De nasleep was snel en streng. Anelka kreeg een internationale schorsing van 18 wedstrijden—de zwaarste straf ooit opgelegd aan een Franse speler—wat effectief een einde maakte aan zijn interlandcarrière. Evra werd voor vijf wedstrijden geschorst en hem werd verteld dat hij Frankrijk nooit meer zou aanvoeren. Gourcuffs mysterieuze bankzitten gedurende het toernooi werden nooit bevredigend verklaard, maar de documentaire suggereert dat Domenech simpelweg het vertrouwen in de spelmaker verloor vanwege de astrologische gegevens die hij zo vereerde.
De 'Watch the Bus'-documentaire doet meer dan gebeurtenissen navertellen; het dwingt tot een afrekening met het donkerste uur van het Franse voetbal. Evra, nu ouder en reflectief, erkent de blijvende schade aan zijn nalatenschap. Domenech, in veel opzichten onberouwvol, wijt het nog aan de ego's van spelers en mediainmenging. Voor het Franse voetbal leidde de nasleep tot een geleidelijke culturele hervorming, culminerend in de WK-titel in 2018 onder Didier Deschamps—een team gebouwd op collectieve geest in plaats van sterrenshow. De film maakt duidelijk dat de muiterij van 2010, hoewel beschamend, diende als een noodzakelijk reinigingsritueel, dat de demonen verdreef die de nationale opstelling jarenlang hadden geteisterd.
Uiteindelijk is de documentaire een viscerale tijdcapsule van een sportcatastrofe die lessen bevat voor elke omgeving met hoge inzet. Het onthult hoe een giftige mix van slecht leiderschap, mediaparanoia en gebroken spelersrelaties zelfs het meest getalenteerde collectief kan vellen. Meer dan een decennium later is het Franse voetbal verder gegaan, maar de wonden zijn nooit volledig geheeld. De Netflix-film zorgt ervoor dat ze niet snel vergeten worden.
Gebaseerd op berichtgeving van Tuttosport.