Toen José Mourinho voor het laatst het Santiago Bernabéu bezocht, bereikte hij nooit de mediaruimte op de achtste verdieping die voor hem was voorbereid. De coach van Benfica, geschorst voor de heenwedstrijd van de Champions League-play-off, keek de wedstrijd in plaats daarvan op een iPad in de bus die diep onder de grond geparkeerd stond. Die geheime februaravond, met camera-telefoons klaar maar geen Mourinho om vast te leggen, voelt nu als een proloog voor een veel grootser verhaal. De volgende keer dat hij het stadion betreedt, waarschijnlijk voor het einde van deze maand, zal hij niet verborgen blijven. Hij zal worden verwelkomd als de terugkerende redder van Real Madrid, het onmogelijke plotseling getransformeerd in het waarschijnlijke.
Centraal in het ontvouwende drama staat een clausule in Mourinho's contract bij Benfica, die hem toestaat te vertrekken tijdens een venster van 10 dagen na afloop van het seizoen. Zijn huidige campagne eindigt op zondag, terwijl die van Madrid een week later eindigt. Hoewel niemand bij de Spaanse club het openlijk toegeeft, is er een benadering gedaan, hebben er gesprekken plaatsgevonden. Mourinho zelf bevestigde een contractverlengingsaanbod van Benfica, maar benadrukte dat hij het pas zou overwegen als de laatste wedstrijd is gespeeld. Die zorgvuldige timing sluit naadloos aan bij de onverwachte oproep van Florentino Pérez voor clubverkiezingen, waarbij de president naar verwachting zonder tegenkandidaat wordt herkozen op 24 mei – precies de dag waarop Madrid's competitieseizoen eindigt.
Mourinho's eerste periode bij Madrid, die eindigde in 2013, was een explosieve mix van triomf en beproeving. Hij leverde een recordbrekende La Liga-titel af die de dominantie van Barcelona doorbrak en dreef Madrid naar drie opeenvolgende Champions League-halve finales na een droogte van zes jaar in de knock-outfase. Toch verviel zijn derde seizoen in openlijke oorlogvoering met sleutelspelers als Sergio Ramos en Iker Casillas, wat een 'litteken op zijn ziel' achterliet, zoals Mourinho later beschreef. Die laatste akte – een rode kaart in een verloren Copa del Rey-finale tegen Atlético, een lege persconferentiezaal en een koning die vroeg wie de medaille voor de verliezer moest krijgen – belichaamde het bittere einde.
Ondanks de vijandigheid vergat Pérez nooit het afscheidsgeschenk van Mourinho. 'Nu komt het makkelijke deel; het moeilijke is gedaan,' zei de president tegen hem bij zijn vertrek, een verwijzing naar het herstellen van Madrid's concurrentievermogen. Dat geloof is sindsdien bevestigd door zes Europese bekers in het decennium dat volgde. Binnen de club bleef genegenheid hangen: voormalig rechtsback Álvaro Arbeloa, nu coach, noemt hem 'uno de noi' (een van ons), en Mourinho zelf heeft gesproken over het 'respect en de genegenheid' die hij voelt van de supporters van Madrid. Het idee van een terugkeer hing altijd in de lucht, hoewel het zelden serieus leek – tot de huidige crisis zich verdiepte.
Madrid's huidige benarde situatie is precies het soort dat een figuur met de krachtige persoonlijkheid van Mourinho onweerstaanbaar maakt. Twee jaar zonder grote trofee, een herboren Barcelona dat de nationale superioriteit herovert, en een seizoen vol lekken en openlijke disfunctie hebben het vertrouwen in rustigere coachingsbenaderingen uitgehold. Alleen Mourinho, de laatste kandidaat wiens naam nooit intern is afgewezen, lijkt in staat om orde op te leggen. Pérez, die lange tijd de vermeende zwakte van coaches heeft gewroken maar hen zelden echte autoriteit gunt, ziet in de Portugees de enige uitzondering op zijn regel – de 'puto amo' die ooit oorlog voerde tegen Pep Guardiola's Barcelona en won.
Er bestaan complicaties, niet in de laatste plaats Mourinho's recente kritiek op de doelpuntviering van Vinícius Júnior nadat de Braziliaan tijdens dezelfde Champions League-wedstrijd vermeend misbruik had gemeld. Het incident leidde tot berispingen van Arbeloa, doelman Thibaut Courtois en zelfs Pérez zelf. Toch verbleekt de teleurstelling van de president over die episode bij zijn frustratie over de ineenstorting van het team. Naarmate de lijst van levensvatbare alternatieven krimpt, kan hetzelfde conflict dat de deur leek te sluiten nu worden geherformuleerd als bewijs van het onverschrokken leiderschap dat Madrid nodig heeft. In de logica van de crisis wordt het ondenkbare niet alleen aanvaardbaar maar noodzakelijk.
Pérez' timing van de verkiezingen kon nauwelijks gunstiger zijn. De 10-dagenclausule betekent dat Mourinho legaal kan onderhandelen terwijl Madrid's seizoen zijn hoogtepunt bereikt. Als de president, zoals verwacht, zonder tegenkandidaat een nieuwe termijn veiligstelt, heeft hij de vrije hand om de terugkerende held te installeren zonder tegenstand. De symmetrie van Mourinho's vertrek bij Benfica dat direct overgaat in een onthulling in het Bernabéu zou de club in staat stellen het zomernarratief te grijpen en kracht uit te stralen na een seizoen van stuurloosheid. Het is een politieke berekening evenzeer als een sportieve, een gok dat de man die ooit de bus in de kelder parkeerde, Madrid nu terug naar de top kan sturen.
Wat er daadwerkelijk zou veranderen onder Mourinho is moeilijker te voorspellen. Zijn tactische dogma, managementstijl en strijdlust zijn bekend, maar zouden botsen met een team dat is opgebouwd rond jonge talenten zoals Vinícius, die hij openlijk uitdaagde. Toch is voor een president die door 13 coaches heeft gecirculeerd, van wie er slechts drie langer dan een jaar bleven, de aantrekkingskracht duidelijk: Mourinho is de enige figuur die Pérez ooit echt macht gaf, de 'fucking boss' die overeenkwam met het ego van de instelling. Dertien jaar na een rommelige scheiding hebben beide mannen misschien dezelfde conclusie bereikt – dat ze elkaar opnieuw nodig hebben. Gebaseerd op berichtgeving van The Guardian.
