Het nieuws dat Carlo Ancelotti een krakende, blessuregevoelige Neymar heeft opgenomen in de WK-selectie van Brazilië heeft schokgolven door de voetbalwereld gestuurd. Het is een beslissing die naar wanhoop ruikt, een laatste worp met de dobbelstenen voor een natie die meer dan een decennium heeft geprobeerd zijn eigen Lionel Messi te creëren. Neymar, nu 34 en herstellend van een nieuwe kuitblessure, heeft in de afgelopen drie jaar slechts 27 competitiewedstrijden als basisspeler gespeeld en dit seizoen een schamele 682 minuten in de competitie verzameld. Op basis van verdienste alleen is zijn selectie onverdedigbaar; toch is hij hier, opnieuw belast met het gewicht van de onmogelijke verwachtingen van een land.
De obsessie met het vinden van een Braziliaanse Messi begon bijna zodra het Argentijnse genie ten tonele verscheen. Toen Neymar in 2010, nog een tiener, zijn seniorendebuut maakte, werd hij onmiddellijk neergezet als het tegengif voor een post-Dunga dip. De logica was eenvoudig: als Argentinië Messi had, had Brazilië zijn eigen transcendente ster nodig. Die last is nooit echt opgeheven. Gedurende zijn carrière is Neymar een spiegel geweest die de angsten van een voetbalgekke natie weerspiegelde, een canvas waarop fans en media hun eigen fantasieën over een terugkeer naar wereldheerschappij hebben geschilderd.
De realiteit is echter altijd tekortgeschoten. Op het WK 2018 was de hele tactische opzet van Brazilië verwrongen om Neymar's vrij zwevende rol te accommoderen, wat een gapende leegte op de linkerflank achterliet die België genadeloos uitbuitte in de kwartfinale. Roberto Martínez's meesterzet zette Romelu Lukaku breed, gericht op de ruimte die Neymar had verlaten, en Brazilië was te onevenwichtig om te reageren. Het beeld van een verslagen Neymar, met gebogen hoofd tegen een verlicht scherm na de nederlaag, vatte de verpletterende druk samen die hij droeg — niet als leider, maar als een heilig fetisj.
Vier jaar eerder bereikte de waanzin zijn hoogtepunt. In de brute kwartfinale tegen Colombia liep Neymar een wervelbreuk op na een onhandige overtreding van Juan Camilo Zúñiga. De reactie in Brazilië was hysterisch: de natie rouwde alsof er een tragedie had plaatsgevonden, en in de halve finale tegen Duitsland zwaaiden zijn teamgenoten met zijn shirt tijdens het volkslied alsof ze een godheid aanriepen. De resulterende 7-1 vernietiging was een psychologische ineenstorting die de holle kern van de Neymar-cultus blootlegde. Brazilië had hem tot messias gemaakt, en toen hij er niet was, vielen ze uit elkaar.
Tussen deze WK-hartverscheuringen door bood Neymar's clubcarrière glimpen van wat had kunnen zijn. Bij Barcelona, naast Messi en Luis Suárez, maakte hij deel uit van een verwoestend trio dat de Champions League won in 2015. Maar zelfs toen was hij nooit de hoofdmoot — altijd in de schaduw van Messi. Zijn recordtransfer naar Paris Saint-Germain in 2017 moest zijn bevrijding zijn, maar het verdiepte alleen zijn identiteit als instrument voor geopolitieke sportswashing. Blessures en afleidingen buiten het veld tastten zijn scherpte aan, en toen Messi zich bij hem in Parijs voegde, voelde de dynamiek als een parodie: de leerling die nog steeds de meester volgt.
En nu, de cijfers zijn vernietigend. Neymar's lichaam heeft hem herhaaldelijk in de steek gelaten, en zelfs vóór de laatste kuitblessure was hij een sporadische bijdrager. In de afgelopen drie jaar overschrijden zijn competitiebasisspelerrollen nauwelijks twee seizoenen aan voetbal. Dit seizoen had hij minder dan 700 minuten gespeeld voordat hij weer geblesseerd raakte. Ancelotti, een coach die bekend staat om zijn man-management en pragmatisme, weet dit allemaal. Zijn beslissing om Neymar toch op te roepen suggereert dat hij buigt voor krachten buiten zijn controle — of het nu federatiepolitiek, commerciële druk is, of simpelweg de angst om Brazilië te coachen zonder een totem.
De Messi-vergelijking die Neymar heeft achtervolgd, is nu onmogelijk te negeren. Toen Messi eindelijk de Wereldbeker won in 2022 op 35-jarige leeftijd, deed hij dat na een half seizoen van regelmatig, productief voetbal bij PSG. Hij was fit, scherp en omringd door een evenwichtige Argentijnse ploeg die om hem heen was gebouwd. Neymar daarentegen strompelt dit toernooi in op basis van restjes. Terwijl Messi een dirigent was in Qatar, lijkt Neymar meer op een gebroken violist die alleen maar hopen kan op een cameo vanaf de bank.
Wat betekent deze selectie voor de vooruitzichten van Brazilië? In praktische termen riskeert het het team uit balans te brengen, net als in 2018. Ancelotti zal compenserende structuren moeten vinden om een speler te dekken die weinig defensieve arbeid levert en wiens explosieve uitbarstingen nu zeldzaam zijn. Emotioneel herontsteekt het dezelfde ongezonde afhankelijkheid die de Seleção al een generatie lang plaagt. De selectie barst van het jonge talent — Vinícius Júnior, Rodrygo, Endrick — maar alle ogen zullen gericht zijn op een tanende ster, hopend op één laatste flits van briljantie.
De politieke dimensie kan niet worden overschat. In Brazilië is de bondscoach niet alleen een coach, maar ook een bliksemafleider voor publieke sentimenten. Ancelotti, met al zijn Champions League-reputatie, heeft mogelijk geconcludeerd dat het weglaten van Neymar een riskantere carrièrestap was dan hem opnemen. Beter een gebroken icoon op de bank en de schuld delen als het misgaat, dan de woede van 200 miljoen fans onder ogen zien die Neymar nog steeds als hun enige hoop zien. Het is een nuchtere herinnering dat zelfs de beste coaches niet immuun zijn voor de eisen van het verhaal.
Uiteindelijk is dit een gok gebaseerd op wensdenken. Er is geen logische zaak voor Neymar's opname gezien zijn fitheid en vorm, alleen een emotionele. Misschien kan hij nog één laatste moment van magie oproepen, een late winnende goal om het vertrouwen te rechtvaardigen, maar de meest waarschijnlijke uitkomst is een herhaling van eerdere teleurstellingen — een campagne die wordt neergehaald door een onevenwicht gecreëerd in zijn naam. Brazilië's wanhoop naar een eigen Messi heeft hun voetbalidentiteit te lang verwrongen, en deze selectie bewijst dat ze de les nog steeds niet hebben geleerd.
Naarmate het WK nadert, zal de wereld toekijken of Ancelotti's vertrouwen wordt beloond of dat Neymar's verhaal eindigt niet met een triomfantelijke laatste dans, maar met een stille exit. Gebaseerd op berichtgeving van The Guardian.