Al meer dan zeven maanden heeft Uefa geen antwoord gegeven op een formeel verzoek van de Oekraïense Voetbalbond (UAV) om onderzoek te doen naar de aanwezigheid van imitatievoetbalclubs uit bezet Oekraïne binnen het Russische competitiesysteem. De nepp versies van Shakhtar Donetsk en Zorya Luhansk spelen nu in de Russische vierde klasse Football National League 2B, waarbij de nagemaakte Shakhtar de divisie aanvoert en dreigt zijn bestaan te legitimeren door succes op het veld. De brief van de UAV, verzonden in oktober 2025, riep Uefa op om de juridische status van deze clubs te verduidelijken en actie te ondernemen, maar de bestuursorganisatie is opvallend stil gebleven.
De echte Shakhtar Donetsk is een historische instelling, die net hun 16e Oekraïense Premier League-titel hebben veroverd en een plek in de groepsfase van de Champions League van volgend seizoen hebben veiliggesteld. Ook Zorya Luhansk is een gevestigde club in de hoogste divisie. Beide clubs werden ontheemd door de Russische invasie in 2014 en de daaropvolgende bezetting van delen van Oost-Oekraïne, waardoor ze moesten verhuizen en hun identiteit moesten herbouwen in Oekraïens gecontroleerd gebied. Hun succes getuigt van veerkracht, maar nu worden hun namen en geschiedenis uitgebuit door door Rusland gesteunde entiteiten.
In maart 2026 deden imitatieclubs die de namen en geschiedenis van Shakhtar en Zorya overnamen, hun intrede in het Russische profvoetbal. De nep-Shakhtar, gevestigd in de Russische stad Taganrog maar met een adres in bezet Donetsk, kreeg een licentie en werd direct geplaatst in Groep 1 van League 2B. Ze hebben sindsdien zeven van hun negen wedstrijden gewonnen, staan bovenaan de ranglijst en mikken op promotie naar de derde klasse. Hun website viert brutaal het 90-jarig bestaan van de club en steelt de geschiedenis van de echte Shakhtar. Ondertussen speelt 'Zarya Luhansk' in Kamensk-Shakhtinsky, maar traint in bezet Luhansk, en is zonder sportieve verdienste een niveau omhoog geplaatst.
Dit is geen geïsoleerd incident. Op de Krim gebaseerde Rubin Yalta en FC Sevastopol werden drie jaar geleden opgenomen in Russische competities, en Uefa gaf toen aan de situatie te beoordelen. Er is echter nooit een tastbaar resultaat of disciplinaire maatregel aangekondigd. De uitbreiding met imitaties uit Donetsk en Luhansk suggereert een bewuste, sluipende annexatie van Oekraïens voetbal door Rusland, waarbij Uefa's passiviteit dit effectief mogelijk maakt.
De brief van de UAV van oktober 2025, gericht aan Uefa-secretaris-generaal Theodore Theodoridis, stelde dat deelname van clubs geregistreerd in bezet Oekraïne zonder toestemming van de UAV een directe schending van territoriale jurisdictie vormt. Er werd gewaarschuwd dat dit een 'gecoördineerde politieke poging was om de bezetting te legitimeren en de identiteit van het Oekraïense voetbal uit te wissen.' De brief vroeg om een onderzoek, een officiële uitleg van de juridische positie van de clubs en een rapport terug naar de UAV. Tot op heden is geen antwoord ontvangen.
De Russische Voetbalbond (RFU) heeft eerder beweerd dat League 2B een amateurcompetitie is die niet onder haar directe controle valt. Onderzoek van The Guardian vorig jaar onthulde echter dat clubs in die klasse professionele structuren hebben, en de website van de imitatie-Shakhtar beschrijft de competitie zelf als 'professioneel'. De voorzitter van de club, Igor Petrov, heeft publiekelijk zijn ambitie uitgesproken om 'de elite van het Russische voetbal' te bereiken, wat het amateursprekende verder ondermijnt. Deze dubbelzinnigheid heeft Uefa in staat gesteld confrontatie te vermijden, aangezien de RFU ondanks de schorsing van Russische nationale- en clubteams van internationale competities een volwaardig lid blijft van zowel Uefa als Fifa.
De situatie vormt een diepgaande bedreiging voor de integriteit van het Europese voetbal. Door deze clubs te laten deelnemen, riskeert Uefa een precedent te scheppen waarbij nationale bonden teams uit bezette gebieden kunnen absorberen zonder consequenties. Het Oekraïense voetbal, al geteisterd door oorlog en ontheemding, wordt geconfronteerd met het uitwissen van zijn historische clubs en de legitimering van een parallel systeem dat de Russische annexatie effectief witwast. De stilte uit Nyon laat de UAV geïsoleerd achter, gedwongen toe te kijken hoe haar sportieve soevereiniteit in realtime wordt ontmanteld.
Het nationale team en de clubs van Rusland zijn sinds 2022 geschorst van alle Uefa- en Fifa-competities na de grootschalige invasie. Toch geeft het voortdurende lidmaatschap van de RFU in deze organisaties het een schijn van legitimiteit. Uefa's nalatigheid om op te treden tegen de nepclubs suggereert een verontrustende onwil om Moskou te confronteren boven de bestaande sancties uit, mogelijk uit angst voor verdere diplomatieke gevolgen of juridische uitdagingen. Toen Uefa werd gecontacteerd, weigerde het commentaar, een houding die boekdelen spreekt over haar huidige prioriteiten.
Voor de echte Shakhtar en Zorya is de aanwezigheid van namaakclubs een emotionele klap, maar ook een praktische. Het vertroebelt de wateren met betrekking tot spelerscontracten, jeugdontwikkeling en commerciële rechten. Als de nep-Shakhtar promoveert, zouden ze uiteindelijk in hetzelfde competitie-ecosysteem als de Europese elite kunnen belanden, wat absurde scenario's creëert waarin twee 'Shakhtars' in officiële databases bestaan. In bredere zin geeft elke wedstrijd die deze teams spelen geleidelijk legitimiteit aan de Russische bezetting, waardoor voetbal een instrument wordt van hybride oorlogsvoering.
Het pleidooi van de UAV onderstreept een groeiende crisis in sportbestuur: hoe de integriteit van de competitie te beschermen wanneer een aangesloten bond zich bezighoudt met systematische roof. Uefa's passiviteit is niet louter bureaucratische vertraging; het is een beslissing die de gestage erosie van de voetbalidentiteit van een lidstaat mogelijk maakt. Terwijl de spelers van de nep-Shakhtar doelpunten en overwinningen vieren, bereiden de echte kampioenen zich voor op de Champions League, een grimmige herinnering aan wat resteert en wat wordt gestolen. Gebaseerd op berichtgeving van The Guardian.