Ból porażki Arsenalu w finale Ligi Mistrzów w Budapeszcie postawił Mikela Artetę przed najważniejszym pytaniem jego kadencji: trzymać się pragmatycznej formuły, która przyniosła długo wyczekiwany tytuł Premier League, czy zmienić kurs w kierunku bardziej ekspansywnej tożsamości zdolnej podbić Europę. Porażka w rzutach karnych z Paris Saint-Germain w sobotnią noc obnażyła przepaść w kontroli nad meczem, której żadna parada trofeów nie jest w stanie w pełni zamaskować.
Mecz przebiegał według boleśnie znajomego scenariusza. Wczesny gol Kaia Havertza zmusił Arsenal do defensywnej skorupy, a zespół Luisa Enrique przejął inicjatywę, mając 75% posiadania piłki i 885 celnych podań – ponad trzy razy więcej niż Arsenal. Pomocnik PSG Joao Neves nie krył swojej oceny, stwierdzając, że jego drużyna była 'jedyną, która chciała grać'. Te liczby były druzgocące dla zespołu zbudowanego na defensywnej odporności, ale pozbawionego piłki w najważniejszych momentach.
Arteta zaprezentował mieszankę podziwu i samokrytyki podczas konferencji prasowej po meczu. Opisał francuskich mistrzów jako 'najlepszy zespół na świecie' i przyznał, że ich jakość wymusiła odwrót Arsenalu, dodając: 'To nie jest plan, aby grać w określonych strefach, gdy nie masz piłki, ale oni cię do tego zmuszają.' Kluczowe było, że zasugerował zmianę myślenia, mówiąc: 'Musimy grać lepiej, musimy się poprawić i znaleźć inne marginesy, aby osiągnąć pożądany rezultat.' To przyznanie brzmi głośniej po dwóch porażkach w finale z rzędu.
Przez cały sezon Arteta zmagał się ze stylistycznym przeciąganiem liny. Były obrońca Arsenalu, Matthew Upson, zauważył, jak wczesnosezonowa żywotność zespołu – te 'brzęczące małe trójkąty' między Bukayo Saką, Martinem Ødegaardem i Declanem Rice'em – ustąpiła miejsca podejściu stawiającemu bezpieczeństwo na pierwszym miejscu, gdy presja związana z tytułem wzrosła. Po styczniu Kanonierzy coraz częściej polegali na zwycięstwach jednobramkowych i stałych fragmentach gry, wygrywając 20 meczów we wszystkich rozgrywkach jednym trafieniem. Sprawdzało się to w kraju, ale finał Ligi Mistrzów pokazał sufit tej filozofii.
Korona Premier League, pierwsza Arsenalu od 22 lat, była monumentalnym osiągnięciem i świadectwem projektu Artety. Siedem punktów przewagi nad Manchesterem City z najlepszym bilansem bramek – tytuł nie był przypadkowy. Jednak pod powierzchnią trofeum kryła się krytyka. Zespół zdobył tylko 71 goli w lidze – drugi wynik, ale mniej niż płynnie grające City – i tylko w dwóch z ostatnich 14 meczów strzelił więcej niż jednego gola. W tej serii kluczową cechą stało się poleganie na światowej klasy linii obrony: Davidzie Rayi, Williamie Salibie i Gabrielu Magalhaesie.
Największa europejska scena spotęgowała tę nierównowagę. W przegranym finale Carabao Cup z City w marcu Arsenal miał tylko 38% posiadania piłki – ostrzeżenie, że wzór ten może się powtarzać przeciwko elitarnym rywalom. Żaden napastnik Arsenalu nie znalazł się na liście kandydatów do tytułu Piłkarza Sezonu Premier League, podczas gdy defensywni filarzy dominowali w wewnętrznych nagrodach. Liczby wskazują na zespół, który przedkładał kontrolę bez piłki, ale następny krok wymaga kontroli z nią.
Letnie okno transferowe staje się teraz punktem zwrotnym. Monitorowanie Juliana Alvareza z Atletico Madryt – napastnika z doświadczeniem w Premier League i rodowodem w Lidze Mistrzów – sygnalizuje zamiar dodania sprytu w tercji ataku. Utrzymujące się powiązania z lewym skrzydłowym oraz obietnica Artety, że 'zacznie podejmować bardzo ważne decyzje, jeśli chcemy osiągnąć inny poziom', sugerują, że skład zostanie przekształcony w celu uzyskania bardziej ofensywnego przełożenia. 21 goli Viktora Gyokeresa w jego debiutanckim sezonie było cennych, ale sufit w ataku wydaje się ograniczony.
Ewolucja nie oznacza rewolucji. Fundament obronny Arsenalu – najlepszy w Anglii – musi zostać zachowany, ale role bocznych obrońców, jak widać w dynamicznym wykorzystaniu Achrafa Hakimiego i Nuno Mendesa w PSG, oferują plan, jak ataki mogą być inicjowane z głębszych pozycji. Upson podkreślił, że Saka i Leandro Trossard mają jakość techniczną, aby prosperować w systemie bardziej zorientowanym na posiadanie piłki, a wcześniejsza kadencja Artety pokazała, że potrafi trenować ekspansywny futbol.
Bariera psychologiczna została przełamana. Zdobycie Premier League zdjęło ciężar 22 lat, a to wyzwolenie może zachęcić do odważniejszych pomysłów. Trzymanie się status quo grozi stagnacją; zmiana kursu obejmuje ambicję, która przyciągnęła kibiców do projektu Artety. 900 milionów funtów wydanych od 2019 roku zbudowało skład zdolny do absorpcji zmian, a rozwój samego menedżera sugeruje, że jest w stanie przeprowadzić tę transformację.
Finał Ligi Mistrzów powinien być katalizatorem. Jak ujął to Arteta, umiejętność PSG w grze piłką jest czymś, czego 'nie widział' – ostra samoświadomość, że jego zespół musi wypełnić tę lukę. Czy to poprzez korekty taktyczne, czy nowe nabytki, misja jest jasna: przekształcić się z drużyny, która przetrwa bez piłki, w taką, która z nią rozkwita. Na podstawie raportu BBC Sport.
