UEFA zatwierdziła gruntowną reorganizację międzynarodowego futbolu, przedstawiając nowy format Ligi Narodów i europejskich kwalifikacji, który wejdzie w życie od sezonu 2028-29. Decyzja podjęta podczas posiedzenia Komitetu Wykonawczego w Stambule oznacza największą strukturalną zmianę w europejskiej piłce nożnej reprezentacyjnej od czasu wprowadzenia Ligi Narodów w 2018 roku. Przeprojektowany system ma na celu poprawę równowagi konkurencyjnej, zmniejszenie liczby bezcelowych meczów oraz zapewnienie fanom bardziej dynamicznych i angażujących wrażeń, przy jednoczesnym pozostawieniu międzynarodowego kalendarza bez zmian.
Najbardziej widoczną zmianą jest zmniejszenie Ligi Narodów z obecnej czteropoziomowej struktury do trzech lig po 18 drużyn. W miejsce Lig A, B, C i D nowy układ dzieli 55 członków UEFA na trzy większe grupy, z których każda liga zawiera trzy grupy po sześć drużyn. W ramach tych grup drużyny rozegrają sześć meczów przeciwko pięciu różnym przeciwnikom – spotykając drużynę z tego samego koszyka zarówno u siebie, jak i na wyjeździe, a także rozgrywając pojedyncze mecze u siebie lub na wyjeździe z drużynami z innych koszyków. Wyjątkiem jest Liga C, która będzie miała jedną grupę siedmioosobową, aby pomieścić łączną liczbę narodów, a jej mecze rozpoczną się jedno okno międzynarodowe wcześniej niż pozostałe.
Faza pucharowa zachowuje znane elementy: ćwierćfinały, turniej Final Four oraz baraże o awans i spadek będą przebiegać według obecnego modelu. Ta ciągłość oznacza, że spektakl finałów o wysoką stawkę i dramaturgia przechodzenia między ligami pozostaną nienaruszone, nawet gdy faza grupowa stanie się bardziej kompaktowa i zróżnicowana. Nowy format nawiązuje do reform rozgrywek klubowych UEFA, tworząc harmonogram, w którym każdy mecz ma większe znaczenie i unika jednostronnych starć, które czasami umniejszały oryginalnej strukturze.
Równie transformacyjne są zmiany w europejskich kwalifikacjach, które przyjmą system dwupoziomowy bezpośrednio powiązany z wynikami Ligi Narodów. 36 najlepszych reprezentacji – obejmujących wszystkich członków Lig A i B Ligi Narodów – wejdzie do Ligi 1 kwalifikacji. Pozostałe 18 lub 19 drużyn będzie rywalizować w Lidze 2. Liga 1 będzie składać się z trzech grup po 12 drużyn, losowanych z trzech koszyków po 12, a każdy kraj rozegra sześć meczów przeciwko sześciu różnym przeciwnikom, po dwóch z każdego koszyka. Taki międzygrupowy układ, przypominający fazę rozgrywek klubowych UEFA, zapewnia zróżnicowanych przeciwników. Liga 2 będzie odzwierciedlać strukturę Ligi C Ligi Narodów, z trzema grupami po sześć (lub jedną siedmioosobową), utrzymując spójny format między poziomami.
W intrygującym zwrocie, gospodarze głównych turniejów – którzy już mają zagwarantowane miejsce w finałach – nadal będą uczestniczyć w kwalifikacjach. Ich cel będzie powiązany z pozycją w kolejnej edycji Ligi Narodów, co oznacza, że będą mieli motywację do rywalizacji, a nie do grania wyłącznie ceremonialnych meczów. To podejście zachowuje integralność grup kwalifikacyjnych i nadaje każdemu meczowi namacalny cel, zgodnie z pragnieniem UEFA, aby wyeliminować mecze o nic.
Przydział miejsc na Mistrzostwa Europy nagrodzi zwycięzców grup w Lidze 1 bezpośrednią kwalifikacją, podczas gdy pozostałe miejsca zostaną rozstrzygnięte w barażach. Co kluczowe, system barażowy został zaprojektowany tak, aby zapewnić równe szanse drużynom z Ligi 2, gwarantując, że niżej notowane kraje zachowają realną drogę do finałów. Ta równowaga odpowiada na długotrwałe obawy, że mniejsze federacje mogą zostać odizolowane od procesu kwalifikacyjnego.
Aleksander Čeferin, prezydent UEFA, poparł reformy, stwierdzając, że nowe formaty „poprawią równowagę konkurencyjną, zmniejszą liczbę meczów bez stawki i zapewnią fanom bardziej ekscytujące i dynamiczne rozgrywki, gwarantując jednocześnie równe szanse kwalifikacji dla wszystkich drużyn bez dodawania dodatkowych dat do międzynarodowego kalendarza”. Jego nacisk na utrzymanie istniejącego kalendarza jest istotny, ponieważ obciążenie zawodników i relacje z klubami pozostają wrażliwymi tematami w zarządzaniu piłką nożną.
Ewolucja Ligi Narodów zawsze polegała na zastąpieniu meczów towarzyskich znaczącą rywalizacją, a ta najnowsza odsłona pogłębia tę misję. Poprzez kompresję struktury ligowej i wprowadzenie rozstawionego, międzygrupowego harmonogramu, UEFA dąży do generowania większej liczby wysokiej jakości spotkań w każdym oknie. Dla drużyn ze średniej półki nowy format może oferować jaśniejszą ścieżkę rozwoju, podczas gdy czołowe zespoły będą spotykać bardziej zróżnicowanych przeciwników, co zmniejszy powtarzalność i zwiększy stawkę każdego meczu.
Krytycy mogą kwestionować, czy zmniejszenie do trzech lig ryzykuje marginalizację najniżej sklasyfikowanych drużyn, ale dwupoziomowe ramy kwalifikacyjne i gwarantowany dostęp do baraży dla Ligi 2 wydają się zaprojektowane, aby to złagodzić. W rzeczywistości struktura może zaostrzyć walkę o awans z Ligi C, ponieważ teraz służy jako bezpośrednia brama do bardziej prestiżowej Ligi 1 kwalifikacji. Plan będzie dalej udoskonalany w nadchodzących miesiącach, zanim zostanie zatwierdzony na kolejnym posiedzeniu Komitetu Wykonawczego UEFA, zaplanowanym na 15 września 2026 roku w Salonikach.
Ostatecznie zmiany te reprezentują próbę UEFA, aby zmodernizować futbol reprezentacyjny bez alienowania żadnej ze stron. Poprzez zapożyczenie udanych elementów z rozgrywek klubowych i podwojenie stawki na integralność konkurencyjną, nowe formaty Ligi Narodów i kwalifikacji mogą ustanowić wzór dla międzynarodowego futbolu w latach 30. XXI wieku. Sezon 2028-29 zapoczątkuje bardziej usprawnioną, merytokratyczną erę, w której każdy mecz ma znaczenie, a każdy naród może marzyć. Na podstawie raportu Tuttosport.