To wielkie zwycięstwo dla czystej energii: produkcja elektrowni wodnej Itaipu w 2025 r. pozwoliła uniknąć spalania aż 407 000 baryłek ropy każdego dnia. Liczba ta, oparta na danych brazylijskiego Ministerstwa Górnictwa i Energii, podkreśla ogromne przesunięcie paliw kopalnych osiągnięte przez dwunarodowy obiekt na granicy Brazylii i Paragwaju.
Korzyści dla środowiska wykraczają daleko poza oszczędności ropy. Gdyby tę samą ilość energii elektrycznej wytworzono w elektrowniach na paliwa kopalne, atmosfera zostałaby obciążona szacunkowo 36 milionami ton CO2 z gazu ziemnego, 53 milionami z elektrowni olejowych i aż 65 milionami ton z węgla. Podkreśla to kluczową rolę Itaipu w łagodzeniu zmian klimatycznych.
Julia Rossi, koordynatorka w GreenFaith Brazylia i badaczka w Fundacji Oswaldo Cruz (Fiocruz), podkreśliła szersze zagrożenia związane z uzależnieniem od paliw kopalnych. Wyjaśniła, że eksploatacja tych paliw zanieczyszcza wodę, glebę i powietrze, szkodząc organizmom żywym i podnosząc temperaturę planety. Rossi przytoczyła również ostatnie badania wskazujące, że zanieczyszczenia pochodzące z paliw kopalnych powodują w Brazylii roczne straty ekonomiczne przekraczające 90 miliardów R$.
Rogério Meneghetti, Nadinspektor ds. Energii Odnawialnej w Itaipu, wskazał na strategiczną przewagę czystego, zdywersyfikowanego miksu energetycznego, zwłaszcza w obliczu niestabilnych międzynarodowych rynków ropy naznaczonych konfliktami geopolitycznymi i wahaniami cen. "Bez Itaipu ta stabilna energia musiałaby pochodzić z innych źródeł, prawdopodobnie kopalnych. Zwiększyłoby to zanieczyszczenie, a także zmienność cen, ponieważ paliwa takie jak ropa i gaz podlegają wpływom czynników zewnętrznych, takich jak dolar i konflikty międzynarodowe" – powiedział.
Meneghetti zauważył, że brazylijski miks elektryczny jest już w przeważającej mierze odnawialny – około 88% – co zapewnia większą stabilność cen w porównaniu z krajami bardziej uzależnionymi od paliw kopalnych lub energii jądrowej. W 2025 r. samo Itaipu odpowiadało za około 8% całej energii wyprodukowanej w Brazylii. Pozostała krajowa produkcja pochodzi głównie z innych elektrowni wodnych (55%) i farm wiatrowych (15%).
Skala produkcji Itaipu w 2025 r. jest imponująca: ponad 72 miliony megawatogodzin w 100% odnawialnej energii. Taka ilość mogłaby zasilić całą Brazylię przez 38 dni, Paragwaj na dwa i pół roku, a cały świat na około 25 godzin. W brazylijskim systemie Itaipu działa jak gigantyczna bateria, pomagając zrównoważyć dostawy energii w ciągu dnia. Meneghetti wyjaśnił, że produkcja może się podwoić w ciągu kilku godzin, aby zrekompensować spadek energii słonecznej o zmierzchu, pomagając stabilizować sieć elektroenergetyczną.
Pomimo tych oczywistych korzyści, budowa tamy Itaipu w latach 1973–1982 wiązała się z poważnymi kosztami społeczno-środowiskowymi. Projekt wymagał przesiedlenia około 40 000 osób i zalania 135 000 hektarów ziemi, z których znaczną część lud Avá-Guarani uważał za świętą. W październiku 2025 r. Itaipu Binacional formalnie uznała skutki, w tym to, co określiła jako „gwałtowne wymazanie” istnienia rdzennej ludności z oficjalnych narracji i wyobraźni społecznej.
Na podstawie raportu g1.