Trzeci, pełen chwały rozdział Ernesto Valverde w Athletic Club zakończył się w blasku świateł Santiago Bernabéu, porażką 3-1 z Realem Madryt, która wydawała się przypisem do epoki. Sam mecz był drugorzędny wobec wagi okazji: po 504 meczach w trzech kadencjach człowiek nazywany 'Txingurri' opuścił ławkę San Mamés po raz ostatni, ogłaszając natychmiastowy urlop naukowy i pozostawiając dziedzictwo, które będzie mierzone nie tylko liczbami, ale także trwałym szacunkiem fanów, którzy widzą w nim jednego ze swoich.
504 mecze Valverde to rekord klubu dla głównego trenera, obejmujący dwie dekady służby, która przyniosła tytuł Superpucharu Hiszpanii i stałe miejsca w górnej połowie tabeli. Przybył po raz pierwszy w 2003 roku, wrócił w 2013, a następnie w 2022, za każdym razem przywracając porządek i osiągając wyniki ponad miarę klubu związanego unikalną polityką tylko baskijskich zawodników. Jego odejście oznacza koniec ery zdefiniowanej przez taktyczny pragmatyzm, inteligencję emocjonalną i niemal ojcowską więź z zawodnikami – więź, która była surowo widoczna w pełnej łez szatni po meczu.
Ostatni mecz był mikrokosmosem sezonu Athletic: obiecujące momenty podkopane przez defensywną kruchość i elitarnych rywali. Valverde wskazał na upał jako czynnik pogarszający – "El calor ha incidido bastante" – ale także na czysty talent Realu Madryt, który mógł rozbłysnąć bez ostrzeżenia. Kylian Mbappé, nieuchronnie, był tym, który przesądził o wyniku, jego dwa gole przypieczętowały zwycięstwo, utrzymując Athletic w środku tabeli. Wynik 2-1 do przerwy dawał nadzieję, ale po przerwie, jak przyznał Valverde, "nos hemos descontrolado un poco", goście stracili kontrolę. Kliniczna precyzja Madrytu karała każdy błąd, pozostawiając Athletic z rozmyślaniami o tym, co mogło być w kampanii ligowej, która odbiegła daleko od przedsezonowych oczekiwań.
Ten rozczarowujący sezon ligowy ciążył na Valverde. "En la Liga no es lo que hemos querido" – powiedział, uznając przepaść między wczesnymi aspiracjami a ostatecznym bilansem. Klub celował w kwalifikacje do europejskich pucharów, ale ostatecznie znalazł się bliżej strefy spadkowej niż miejsc pucharowych – rzeczywistość, która być może ułatwiła mu decyzję o wycofaniu się. Futbol, jak zauważył, jest zbiorem skrajności: zwycięstwo maskuje każdą wadę, ale porażka rodzi wewnętrzną gorycz, która nigdy nie znieczula. Dla trenera, który zawsze przygotowuje się na najgorsze, kolejny sezon żonglowania cienkimi marżami odcisnął swoje piętno.
Ogłoszenie urlopu naukowego było zarówno zaskoczeniem, jak i naturalnym krokiem dla 61-latka, który spędził prawie trzy dekady w zarządzaniu. Valverde potwierdził, że w przyszłym sezonie nie będzie na żadnej ławce – "la próxima temporada no entrenaré" – a jego przyszłość poza tym pozostaje nieokreślona. Jasność przerwy, opisana jako "paréntesis con los banquillos", sugeruje człowieka świadomego siebie na tyle, by rozpoznać, kiedy bateria się wyczerpuje. Teraz dołączy do kibiców Athletic jako "un aficionado más", fraza oddająca jego głęboko zakorzenioną identyfikację z skromną, wspólnotową tożsamością klubu.
Pożegnanie w szatni zostało opisane z charakterystycznym niedopowiedzeniem: "Hemos flojeado un poco todos." Była frustracja z powodu tego, jak mecz wymknął się spod kontroli, ale także wspólna wrażliwość, gdy Valverde i jego kapitanowie zwracali się do drużyny. To są momenty, które wykraczają poza taktykę, ciche przyznania, że po długim sezonie nawet najbardziej zahartowani profesjonaliści mogą pęknąć. Dla zespołu, który szczyci się odpornością, przyznanie, że "wszyscy trochę się wzruszyliśmy", humanizuje maraton, który przeszli.
Nadchodzący trener Edin Terzić przejmuje zespół w okresie przejściowym, a rada pożegnalna Valverde była zarówno prosta, jak i głęboka: "Lo mejor de este club es un club especial. Y se va a dar cuenta desde el momento que llegue." Ten klub jest wyjątkowy, a on zda sobie z tego sprawę od momentu, gdy przybędzie. To nie jest taktyczny dossier, ale sentencja, która odbija się echem w Ibaigane: Athletic to ekosystem, w którym wyniki mają znaczenie, ale tożsamość znaczy więcej. Terzić, były szef Borussii Dortmund, szybko nauczy się, że sukces tutaj mierzy się zarówno zgodnością z baskijskimi wartościami, jak i punktami na tablicy wyników.
Odchodząca legenda otrzymała także szpaler honorowy tej nocy – Dani Carvajal z Realu Madryt, który sam świętował kamień milowy. Valverde zauważył, że obie drużyny wzięły w nim udział "por inercia", z czystego szacunku, moment, który przekroczył klubowe rywalizacje. Rytuały futbolu, zdawał się sugerować, przypominają wszystkim, że wyniki ostatecznie blakną, ale kodeks gry trwa. Dla Valverde, który został ukształtowany przez ten kodeks, widok ten był odpowiednim tłem dla jego własnego pożegnania.
Gdy Athletic Club przewraca kartę, próżnia pozostawiona przez Valverde jest równie emocjonalna, co taktyczna. Jego następca musi wykorzystać zbiorowego ducha klubu, który traci bicie serca za każdym razem, gdy odchodzi legenda. Zadaniem Terzicia będzie skierowanie "wyjątkowej" esencji w namacalny postęp, równoważąc dumną ścieżkę akademii z natychmiastową potrzebą wyników. Zarząd Athletic będzie miał nadzieję, że świeże spojrzenie Niemca odblokuje potencjał drużyny, ale cień Valverde – spokojnego, bystrego nawigatora – będzie ciążyć przez pierwsze miesiące.
Końcowy gwizdek na Bernabéu przypieczętował porażkę 3-1, ale liczby, które przetrwają, to 504 i dziedzictwo zbudowane na cichej godności. "Estoy muy emocionado por terminar" – przyznał Valverde, a te emocje niosły ciężar w pełni przeżytej kariery. Odchodzi nie z trofeum ligowym, ale z czymś cenniejszym w Bilbao: trwałym uczuciem fanów, którzy czczą swoich lojalistów. Gdy odchodzi, Kraj Basków traci trenera, ale zyskuje kibica, a świat futbolu traci jeden ze swoich najbardziej zasadniczych głosów – przynajmniej na razie.
Na podstawie raportów z Marca.