Zelfs terwijl Brazilië een historisch lage werkloosheid van 6,1% viert en het gemiddelde maandinkomen boven de R$ 3.722 stijgt, ontvouwt zich een verontrustende paradox. De huishoudschuld is gestegen tot een record van 80,9% van het inkomen, het hoogste niveau ooit gemeten door de Nationale Confederatie van de Handel. Bijna 30% van de gezinnen loopt achter met betalingen, een schril contrast met de ogenschijnlijk sterke economische indicatoren van het land.
De overheid is ingegrepen met het 'Novo Desenrola Brasil'-programma, een tweede ronde van schuldheronderhandelingen die bedoeld is om de financiële druk op maximaal 20 miljoen mensen te verlichten. Het programma streeft ernaar om maar liefst R$ 58 miljard aan oude en nieuwe schulden te herstructureren. De voorganger, gelanceerd in 2023, heeft met succes R$ 53,2 miljard heronderhandeld voor 15 miljoen Brazilianen en bood tijdelijke verlichting.
Die verlichting was echter van korte duur. De wortels van de huidige crisis gaan terug tot de pandemie, toen de centrale bank de Selic-rente verlaagde tot een historisch dieptepunt van 2% om de economie te stimuleren. Dit maakte krediet goedkoop en toegankelijk, wat leidde tot een consumptieboom die veel gezinnen diep in de schulden stortte. Toen de economie heropende, steeg de inflatie, wat een scherpe ommekeer in het monetair beleid noodzakelijk maakte.
De centrale bank verhoogde de rente agressief, waardoor de Selic in augustus 2022 steeg naar 13,75%. Een korte periode van renteverlagingen in 2023 en 2024 bood een sprankje hoop, maar wereldwijde onzekerheden, waaronder politieke verschuivingen in de Verenigde Staten, wakkerden de inflatie opnieuw aan. In juni 2025 was de Selic opgelopen tot 15% per jaar, het hoogste niveau sinds 2006, waardoor het aflossen van schulden nog zwaarder werd voor huishoudens.
Econoom Flávio Ataliba van FGV Ibre legt uit dat een bloeiende arbeidsmarkt alleen niet genoeg is om huishoudbudgetten te repareren. "Het is heel goed mogelijk om een verhitte arbeidsmarkt te hebben en tegelijkertijd meer gezinnen met schulden," stelt hij. Veel gezinnen hebben nog steeds schulden die tijdens de pandemie zijn opgebouwd, en het aandeel van het inkomen dat aan schuldaflossing wordt besteed, bereikte begin 2025 een record van 29,3%.
De kosten van levensonderhoud zijn een belangrijke boosdoener. Gegevens van het IBGE tonen aan dat essentiële uitgaven zoals huisvesting, vervoer, gezondheid, onderwijs en voeding in maart 2025 41,8% van de gezinsbudgetten opslokten. Met name de voedselinflatie was volatiel en pijnlijk. De prijzen van basisproducten zoals rijst, bonen, melk en vlees zijn veel sterker gestegen dan de algemene inflatie, waarbij de vleesprijzen in het jaar tot januari 2025 met meer dan 21% zijn gestegen.
Een enquête van Quaest onthult de menselijke impact: 71% van de Brazilianen zegt minder te kunnen kopen dan een jaar geleden. Econoom Olívia Resende wijst op gedragsfactoren en merkt op dat mensen zich vaak richten op of een maandelijkse termijn in hun budget past, in plaats van op de totale kosten van de schuld. "Kleine termijnen lijken op zichzelf onschadelijk, maar samen belasten ze het budget," zegt ze, en benadrukt hoe marketing en gemakkelijke digitale krediettoegang deze cyclus in stand houden.
Hoewel het nieuwe Desenrola-programma een reddingsboei biedt, suggereren de onderliggende economische druk—van hoge rentetarieven en volatiele voedselprijzen tot ingesleten bestedingspatronen—dat voor miljoenen Braziliaanse gezinnen het ontsnappen aan de schuldenval meer vereist dan alleen een overheidsprogramma. Het zal een fundamentele verschuiving vragen in zowel de economische omstandigheden als het financiële gedrag. Gebaseerd op berichtgeving van g1.