Een nieuw en gevaarlijk front is geopend in de strijd van Rio de Janeiro tegen de georganiseerde misdaad, waarbij criminele facties en milities nu een gewelddadige territoriumoorlog voeren om de controle over de internetinfrastructuur van de stad. Volgens politie en functionarissen van de staatsveiligheid richten deze groepen zich niet langer uitsluitend op de drugshandel. In plaats daarvan breiden ze zich agressief uit naar de controle over essentiële diensten, waarbij ze territoriale dominantie zien als een lucratiever en duurzamer bedrijfsmodel.
Het conflict heeft de nutsleidingen van Rio veranderd in strategische slagvelden. Criminele organisaties stelen systematisch elektriciteit om hun activiteiten van stroom te voorzien en leggen hun eigen clandestiene kabelnetwerken aan. Hierdoor kunnen ze zich vestigen als de enige internetproviders in de gemeenschappen die ze domineren, waardoor illegale lokale monopolies ontstaan. Pablo Sartori, de ondersecretaris van Inlichtingen van de staat, bevestigde dat dit controlmodel nu winstgevender is voor bendes dan drugshandel zelf, aangezien bijna elke bewoner afhankelijk is van internettoegang.
De tactieken die worden gebruikt om deze controle te verzekeren zijn brutaal en direct. Uit onderzoek blijkt dat criminelen hun toevlucht hebben genomen tot brandstichting, waarbij ze legitieme winkels die concurrerende diensten aanbieden in brand steken. Ze zijn ook op camera vastgelegd terwijl ze de glasvezelkabels van rivaliserende providers doorknippen. Medewerkers van grote bezorgbedrijven hebben gemeld dat ze onder schot werden gehouden door gewapende mannen, die wekelijkse 'tol'betalingen eisten van maximaal R$800 per bedrijf om leveringen in deze gebieden toe te staan. Niet betalen leidt tot dreigementen met overvallen, vernietiging van voertuigen en inbeslagname van goederen.
Deze criminele wurggreep reikt veel verder dan internettoegang. Bewoners van gedomineerde wijken zoals Muzema en Rio das Pedras melden dat de verkoop van basisgoederen—van flessenwater en houtskool tot zelfs eenvoudige items zoals bezems—nu door de bendes wordt gecontroleerd. Alleen winkels die door de criminelen zijn gemachtigd, mogen bepaalde producten verkopen, waardoor concurrentie wordt geëlimineerd en de prijzen de pan uit rijzen in gebieden die al lijden onder een gebrek aan openbare diensten. Een bewoner beschreef dat hij geen bezem kon kopen bij een ijzerhandel omdat de winkel niet langer 'bevoegd' was om deze te verkopen.
De financiële omvang van deze criminele onderneming is verbluffend. Uit onderzoek is gebleken dat bendes brievenbusfirma's hebben opgericht, geregistreerd onder valse namen, om op te treden als officiële internetdienstverleners. Deze entiteiten kopen signaal van grote telecomoperatoren en verkopen het vervolgens tegen een premie door binnen hun territoria. Het staatsveiligheidssecretariaat heeft ten minste 18 van dergelijke bedrijven geïdentificeerd in slechts drie wijken: tien in Rio das Pedras, vijf in Gardênia Azul en drie in Muzema.
Als reactie hierop lanceren de staatsregering van Rio en de veiligheidstroepen een meervoudig tegenoffensief. Een belangrijke strategie is een technologische verschuiving: het vervangen van kwetsbare fysieke kabels door radio-gebaseerde internetverbindingen in gebieden die voor herovering in aanmerking komen, met behulp van bestaande zendmasten. Bovendien vereist een recente wetswijziging dat alle internetproviders, ongeacht hun omvang, zich registreren bij het nationale telecomagentschap Anatel, waarmee een mazen in de wet wordt gedicht die kleine criminele operaties in staat stelde onder de radar te blijven.
De wetshandhaving richt zich ook op financiële verstikking. De Civiele Politie heeft al de bevriezing aangevraagd van bijna R$6 miljard aan tegoeden en fondsen die aan deze criminele organisaties zijn gelinkt. Sinds 2025 zijn 514 verdachten gearresteerd die betrokken waren bij de uitbreiding van deze criminele activiteiten. Deskundigen benadrukken dat een duurzame oplossing een alomvattende aanpak vereist, waaronder het bestrijden van corruptie waardoor deze groepen publieke functionarissen kunnen coöpteren en het strikt beperken van hun toegang tot wapens en samenwerking met de staat.
Gebaseerd op berichtgeving van g1.