Een enkele scheidsrechterlijke beslissing, vergroot door het meedogenloze oog van videotechnologie, heeft de titelstrijd in de Scottish Premiership in chaos gestort en een heftig debat over de rol van VAR in het nationale spel doen oplaaien. De late, omstreden strafschop van Celtic tegen Motherwell in Fir Park—toegekend na een VAR-review wegens vermeend hands—zou beslissend kunnen blijken terwijl de ploeg van Brendan Rodgers zich opmaakt om zaterdag tegen Hearts te spelen in een mogelijke titelbeslissende wedstrijd.
Het incident vond plaats in de laatste minuten, toen Sam Nicholson van Motherwell opkwam om Celtic's Auston Trusty uit te dagen voor een luchtbal. Toen Nicholson sprong, raakte Trusty's schouder zijn arm, waardoor zijn elleboog omhoog ging. In realtime zag scheidsrechter John Beaton niets ongewoons, maar VAR-official Andrew Dallas signaleerde een mogelijk hands. Na een korte blik op de monitor wees Beaton naar de stip, een beslissing die de spelers van Motherwell woedend maakte en waarnemers in het voetbal verbijsterd achterliet. Kelechi Iheanacho benutte de strafschop en bezorgde Celtic een dramatische overwinning die hen de controle over hun eigen lot geeft.
Gary Lineker, de voormalige Engelse spits die geen partij kiest in de Old Firm-tegenstelling in Schotland, vatte de stemming kort samen op sociale media. "Dit is misschien wel de slechtste VAR-beslissing die ik heb gezien (en er is veel concurrentie)," schreef Lineker. "Buitengewoon gezien het belang." Het oordeel van de BBC-analist weergalmde de gevoelens van neutrale supporters die vinden dat de video-assistent-scheidsrechter niet had moeten ingrijpen bij een routinematige, niet-betekenende botsing.
De controverse is alleen maar verdiept onder de druk van een spannende titelstrijd. Hearts, dat op jacht is naar hun eerste landskampioenschap in decennia, heeft via hun meerderheidsaandeelhouder, de Foundation of Hearts, een verklaring uitgegeven waarin "extreme bezorgdheid" wordt geuit over de recente scheidsrechterlijke beslissingen. Met nog maar één speelronde te gaan, heeft de mogelijkheid dat een subjectieve VAR-beslissing de kampioen bepaalt, opgeroepen tot een fundamentele heroverweging van de toepassing van de technologie in Schotland.
Dit is geen geïsoleerd incident. Het hele seizoen door heeft het Schotse voetbal een parade van omstreden VAR-ingrepen meegemaakt, die spelers, coaches en fans vaak verward achterlieten. Het gebrek aan consistentie in wanneer en hoe het systeem wordt ingezet, heeft het vertrouwen in wedstrijdofficials uitgehold. In februari verwoordde Celtic-manager Martin O'Neill de frustratie onomwonden: "Het is zo'n onzin. Als een scheidsrechter het incident zelf ziet, wordt hem gevraagd: 'Nee, je zag dat niet. Je zag iets anders.' Dat moet slopend zijn voor een scheidsrechter."
Het debat gaat verder dan individuele beslissingen en raakt de structuur van het Schotse scheidsrechterswezen. Willie Collum, hoofd scheidsrechters van de Scottish FA, staat voor de ondankbare taak om een groep officials te verdedigen die onder de schijnwerpers hebben geworsteld. Opvallend is dat er geen Schotse scheidsrechters aanwezig zullen zijn op het komende WK, een schril contrast met de ambitie van de competitie. Critici stellen dat VAR, ingevoerd zonder betekenisvol overleg met supporters, er niet in is geslaagd de besluitvorming te verbeteren en in plaats daarvan de chaos heeft vergroot. De eigen PR-inspanningen van de SPFL, zoals het claimen van recordopkomsten op basis van kaartverkoop in plaats van werkelijke bezoekersaantallen, dragen alleen maar bij aan het gevoel van disconnectie tussen de autoriteiten en het stadionpubliek.
SPFL-directeur Neil Doncaster heeft de populariteit van de competitie aangeprezen, maar de realiteit is dat veel fans zich vervreemd voelen door een systeem waar ze nooit om hebben gevraagd en dat routinematig de stroom van wedstrijden onderbreekt. The Championship in Engeland, een competitie van vergelijkbare intensiteit, werkt zonder VAR en vertrouwt op beslissingen op het veld en menselijke fouten—een aanpak waar velen in Schotland nu voor pleiten om naar terug te keren. Zoals een commentator opmerkte, zou het incident op Fir Park "een waterscheiding moeten zijn voor VAR in het Schotse voetbal, de trigger voor een breed besef dat het spel zich zo snel mogelijk van het systeem moet losmaken."
Economisch gezien stoppen de clubs in de Premiership aanzienlijke middelen in VAR, geld dat elders besteed zou kunnen worden. Naar verluidt hebben sommige bestuurskamers de investering in twijfel getrokken, maar een formele stap om het te schrappen blijft uit. De angst om een "achterwaartse stap" te zetten blijft bestaan, maar voorstanders van verandering stellen dat het verwijderen van VAR de directe, rauwe passie van het spel zou herstellen en accepteren dat officials, net als spelers, fouten maken. Het zou een gebaar van vertrouwen zijn naar de supporters, die lange tijd zijn behandeld als inkomstenbronnen in plaats van belanghebbenden.
De titel wordt zaterdag beslist, of Celtic of Hearts nu juichen. De vreugde van de overwinning zal oprecht zijn, maar het seizoen 2025-26 zal niet minder worden herinnerd om de disfunctie van de scheidsrechterlijke leiding als om de heldendaden op het veld. Het Schotse voetbal staat voor een keuze: doorgaan op een pad van technologische inmenging dat de verdeeldheid en controverse wellicht verdiept, of een gedurfde stap zetten om de sport terug te winnen als een authentiek, zij het onvolmaakt, spektakel.
Gebaseerd op berichtgeving van The Guardian.
