Didier Deschamps zal donderdagavond zijn zevende selectie als bondscoach van Frankrijk bekendmaken, een gebeurtenis die onvermijdelijk debat veroorzaakt over inclusie en uitsluiting. Historisch gezien is Deschamps een coach van weinig echte bommen, die er de voorkeur aan geeft de publieke opinie te vormen via berekende lekken. Maar de maatstaf voor verrassingen bij de samenstelling van de selectie in het Franse voetbal blijft de oproep van Raymond Domenech van Pascal Chimbonda voor het WK 2006 — een beslissing zo onverwacht dat het legendarisch werd. Deschamps, hoewel voorspelbaarder in het begin van zijn ambtstermijn, heeft de laatste jaren zijn eigen verrassingen geleverd, met name de dramatische terugkeer van Karim Benzema voor Euro 2021 en N'Golo Kanté voor Euro 2024.
Deschamps' eerste grote toernooiselectie voor het WK 2014 bevatte al intrigerende verhaallijnen maar weinig echte schokken. Antoine Griezmann en Lucas Digne hadden hun plek in het voorjaar verdiend, terwijl de nasleep van de play-off tegen Oekraïne — waar Frankrijk een 2-0 achterstand omboog — het lot van Samir Nasri en Éric Abidal bezegelde. Blessures zouden later veranderingen afdwingen, waarbij Steve Mandanda, Franck Ribéry en Clément Grenier zich terugtrokken, waardoor Stéphane Ruffier, Rémy Cabella en Morgan Schneiderlin in de selectie kwamen. Maar dit waren reactieve zetten, geen proactieve gokken.
Het Europees Kampioenschap van 2016 op eigen bodem bracht andere druk met zich mee. Deschamps liet Mathieu Valbuena en Benzema thuis te midden van het sextapeschandaal dat het Franse voetbal had opgeschrikt, terwijl Mamadou Sakho aan de kant werd gezet na een dopingschorsing (later vernietigd). De meest bediscussieerde niet-selectie was Hatem Ben Arfa, die in het seizoen voorafgaand aan het toernooi 17 Ligue 1-doelpunten had gemaakt voor Nice. Toch was zijn afwezigheid, hoewel door velen als oneerlijk beschouwd, geen donderslag bij heldere hemel — Deschamps had al lang zijn bedenkingen geuit over Ben Arfa's pasvorm in de nationale ploeg.
Tegen het WK 2018 waren Deschamps' selecties grotendeels verwacht, maar twee beslissingen sprongen eruit. Adrien Rabiot's weigering om een plaats op de reservelijst te accepteren, zorgde ervoor dat Steven Nzonzi meeging — een zet die de nadruk van de coach op teamharmonie onderstreepte. Alexandre Lacazette, ondanks een brace in zijn laatste interland zes maanden eerder, miste de selectie volledig, aangezien Deschamps al een vaste aanvalshiërarchie had. Dit waren moeilijke keuzes, maar geen aardverschuivingen.
De echte aardverschuiving kwam in mei 2021, toen Deschamps Benzema terugriep na meer dan vijf jaar internationale ballingschap. De geruchtenmolen had de avond ervoor gedraaid, maar de bevestiging stuurde nog steeds schokgolven door het Franse voetbal. Benzema's terugkeer was een meesterwerk in conflictoplossing en voetbalpragmatisme: met een nog ontwikkelende Kylian Mbappé had Frankrijk een wereldklasse-aanvaller nodig die het spel kon verbinden en klinisch kon afronden. De zet wierp onmiddellijk vruchten af, want Benzema's chemie met Antoine Griezmann en Mbappé werd de afgunst van Europa. Samen met Benzema maakte Jules Koundé zijn eerste verschijning in de selectie, een teken van Deschamps' bereidheid om jong talent op een groot toernooi te laten debuteren.
De WK 2022-lijst genereerde zijn eigen drama, maar de meeste verrassingen kwamen van late blessures in plaats van originele selecties. Karim Benzema's eigen blessuresaga domineerde de krantenkoppen, en de initiële 26-koppige selectie was grotendeels in de herfst al uitgelekt. Deschamps had tegen die tijd de kunst van verwachtingsmanagement onder de knie: hij liet belangrijke beslissingen via vertrouwde mediakanalen uitlekken, zodat de live-aankondiging minder spanning had.
Vooruit naar mei 2024, en Deschamps leverde opnieuw een schok: de terugkeer van N'Golo Kanté, die het Europese voetbal had verlaten voor de Saudi Pro League en leek te zijn verdwenen uit het internationale beeld. Kanté's onvermoeibare loopwerk en ervaring in grote wedstrijden bleken onweerstaanbaar, vooral met Paul Pogba's blessureafwezigheid en een jong middenveld dat ervaring miste. De opname van de nog niet geselecteerde Bradley Barcola, beschouwd als een verrassing maar wiens naam in voorgaande weken was genoemd, bood een tweede opvallende keuze. Samen signaleerden de beslissingen Deschamps' vertrouwen in continuïteit gemengd met een injectie van frisheid.
De aankondiging van vanavond, die live op TF1 zal worden uitgezonden, plaatst Deschamps in een vertrouwde liminale ruimte: tussen degenen die een gewaagde verrassing verwachten en degenen die een arbiter van pragmatisme verwachten. De marges tussen een echte verrassing en een minder voorspelbare arbitrage zijn flinterdun. Zal Deschamps een nieuwe Chimbonda opgraven, of zal hij een lijst opleveren die, hoewel licht verrassend, uiteindelijk de logica van vorm en fitheid volgt? De geschiedenis van zijn ambtstermijn suggereert het laatste, met af en toe berekende uitstapjes naar het onverwachte.
Klokmanagement van de publieke opinie blijft centraal staan in Deschamps' filosofie. Door bepaalde namen voorafgaand aan de aankondiging te laten circuleren — van Benzema in 2021 tot Kanté in 2024 — zorgt hij ervoor dat wanneer de microfoon live gaat, de schok al is geabsorbeerd en het debat kan overschakelen naar tactische nuances in plaats van persoonlijke grieven. Deze strategie heeft potentiële media-stormen omgezet in beheersbare gesprekken, en het onderstreept waarom, zelfs na zeven toernooien, de onthulling van Deschamps nog steeds een prime-time televisieslot claimt.
In het grotere geheel versterken Deschamps' verrassingen — wanneer ze zich voordoen — meestal de kernidentiteit van zijn selectie terwijl ze specifieke problemen oplossen. Benzema bracht scherpte aan een ploeg die in balbezit was verwaterd; Kanté herstelde het middenveldevenwicht toen de motor kwetsbaar leek. De mogelijke gok van vanavond, of het nu een gedurfde opname of een verrassende weglating is, zal waarschijnlijk een soortgelijk doel dienen: het finetunen van een machine die drie van de laatste vier grote finales heeft bereikt. Terwijl de voetbalwereld toekijkt, blijft de vraag of er weer een opvallende beslissing zal komen, of dat de grootste verrassing is dat er helemaal geen verrassing is.
Gebaseerd op berichtgeving van L'Equipe.