In januari 1986 beklom een selectie Mexicaanse voetballers La Malinche, een slapende vulkaan die 14.600 voet boven zeeniveau uittorent. Onder leiding van de Servische coach Bora Milutinović renden ze door dichte mist, hijgden in ijle lucht en rilden van de ijzige kou. Het zware kamp was meer dan fysieke conditionering; het was een smeltkroes van gedeeld lijden dat een onbreekbare band smeedde. Dat team werd een familie, en hun eenheid stuwde Mexico naar de gezamenlijke beste WK-prestatie ooit: de kwartfinales op eigen bodem. Veertig jaar later, met het toernooi van 2026 opnieuw op Mexicaanse bodem, wedt bondscoach Javier Aguirre op een soortgelijk recept: isolatie en collectieve strijd om de oude magie te doen herleven.
Aguirre, die in 1986 voor Milutinović speelde, heeft de Mexicaanse voetbalbond overtuigd om een dozijn spelers weg te halen bij hun clubs tijdens de beslissende fase van de Liga MX-play-offs. Het resultaat is een 30-daagse afzondering, waarbij de geselecteerde spelers eerst gedwongen rust nemen en daarna trainen in het High-Performance Center in Mexico-Stad, voorafgaand aan de aftrap van het WK op 11 juni. De zet doet denken aan Milutinović' controversiële beslissing in 1985 om spelers een heel jaar weg te halen bij hun clubs, een periode die Mexico gebruikte om de wereld rond te reizen en meer dan 20 oefenduels te spelen. Hoewel de huidige isolatie veel korter is, heeft het felle debatten aangewakkerd over de kosten voor de binnenlandse competitie en de paraatheid van het nationale team.
De directe gevolgen troffen Liga MX hard. Chivas de Guadalajara, bekend om alleen Mexicaanse spelers op te stellen, verloor vijf basisspelers aan de nationale plicht, wat hun opstelling vrijwel uitholde. Ze verloren in de halve finale van Cruz Azul, die alleen middenvelder Érik Lira had afgestaan. De finale, gewonnen door Cruz Azul van Pumas, werd breed bekritiseerd als een flauwe aangelegenheid zonder sterren. Fans van de getroffen clubs uitten hun woede: ze vonden dat de integriteit van de seizoensfinale was opgeofferd voor een onzekere WK-gok. Het vertrek van sleutelfiguren maakte de play-offs tot een voetnoot, overschaduwd door wat een analist een 'flauwe aangelegenheid' noemde.
Voormalig Mexico-doelman Félix Fernández, nu analist bij ClaroSports, gaf stem aan de sceptici. 'Ik denk dat er geen betere manier is voor een speler van het nationale team om het WK te bereiken dan na het spelen van de [play-offs], want dat zijn de meest intense, meest veeleisende wedstrijden,' betoogde hij, erkennend dat blessurerisico's in elke setting bestaan. Fernández betreurde ook de veranderende cultuur van moderne voetballers, wijzend op hoge salarissen die spelers loskoppelen van de realiteit en een kleedkamer sfeer waarin kameraadschap 'sterk is verminderd.' 'De hedendaagse voetballer zit constant op zijn telefoon, kijkt tv-series en films,' voegde hij eraan toe. 'Het is niet zoals vroeger, toen je met vier of zes van jullie in een kamer bij elkaar kwam om te praten. Dit gebrek aan interactie heeft uiteindelijk invloed op hen op het veld.'
Milutinović, nu 81 en reizend in China, blijft trouw aan zijn ouderwetse filosofie. 'In mijn tijd was de enige manier waarop we iets konden bereiken, samen zijn,' zei hij. 'Dankzij die tijd die we samen doorbrachten, creëerden we een geschikte omgeving waarin we mentaal voorbereid waren, en het was zo effectief dat we een zeer, zeer succesvol WK speelden in '86.' Hij herinnerde zich de twee weken op La Malinche, waar spelers op handen en voeten kropen, doodsbang voor hoogtes, en zelfs verdwaalden in de mist - episodes die hun vertrouwen in elkaar versterkten. Toch waarschuwde hij dat een maand isolatie in 2026 'niets' is vergeleken met zijn jaarproject, hoewel hij toegeeft dat zo'n aanpak 'onmogelijk' is in het moderne spel.
Naast de filosofische kloof staat de Mexicaanse selectie voor harde vragen over vorm en fitheid. De twee beste spelers van het team - Genua-aanvoerder Johan Vásquez en Fulham-spits Raúl Jiménez - dragen de zwaarste last, terwijl anderen in slechte conditie verkeren. Santiago Giménez, de aanvaller van Milan, herstelt van een reeks blessures die zijn scorend vermogen hebben doen opdrogen. Middenvelders Edson Álvarez (Fenerbahçe), Luis Chávez (Dynamo Moskou) en de wisselvallige debutant Obed Vargas (Atlético Madrid) hebben allemaal aanzienlijke tijd gemist bij hun clubs. Met slechts drie volledige wedstrijden dit jaar gespeeld, is de cohesie die Aguirre wanhopig hoopt op te bouwen in isolatie nog niet op het veld verschenen.
Diepere structurele problemen bedreigen ook de Mexicaanse ambities. Sinds de uitschakeling in de groepsfase van Qatar 2022 - hun slechtste WK in 40 jaar - heeft de nationale organisatie nagelaten fundamentele gebreken aan te pakken. Het insulaire karakter van de binnenlandse competitie betekent dat jong talent zelden naar top Europese clubs vertrekt, waardoor spelers de hoogste niveaus van competitie worden onthouden. De controversiële beslissing om promotie en degradatie in Liga MX te stoppen, heeft het overlevingsinstinct weggenomen dat ooit veerkrachtige concurrenten smeedde. Fernández spaarde zijn woorden niet: 'Het Mexicaanse nationale team heeft vandaag niet het niveau om bij de top 17 van de wereld te horen. Er zijn verschrikkelijke beslissingen genomen en er is niets gedaan. Het is nooit bij hen opgekomen dat Mexico de bodem aan het raken was.'
Te midden van de somberheid blijft Milutinović vasthouden aan de transformerende kracht van het Mexicaanse publiek. Hij wees op de nasleep van de aardbeving van 1985, toen het land achter het team stond en hen naar historische hoogten stuwde. 'De fans en alles eromheen hadden een enorme invloed op het feit dat Mexico dat resultaat in '86 behaalde,' zei hij. Hij ziet ook een zilveren randje voor clubs als Chivas, wiens vijf opgeroepen spelers zullen terugkeren met onschatbare WK-ervaring, wat hen op termijn mogelijk een sterker team maakt. 'Voor mij is Chivas de kampioen,' benadrukte hij, wijzend op het langetermijnvoordeel van het blootstellen van jonge spelers aan het toernooi.
Terwijl Mexico zich achter gesloten deuren terugtrekt, vormt de 30-daagse isolatie een berekende gok. Het is een terugkeer naar een geromantiseerd tijdperk van bergtochten en gedeelde ontberingen, maar het komt in een wereld van miljoenencontracten en digitale isolatie. Of Aguirre in een maand een team kan smeden uit uiteenlopende delen blijft de centrale vraag boven El Tri's WK-hopen. Als de echo's van 1986 opnieuw moeten weerklinken, zullen ze niet alleen de scepsis van een natie moeten overwinnen, maar ook de harde realiteiten van een sport die onherkenbaar is veranderd. Gebaseerd op berichtgeving van The Guardian.