Tottenham Hotspur hield zich met een zenuwslopende 1-0 overwinning op Everton op de laatste speeldag ternauwernood in de Premier League, maar de vieringen die volgden in het Tottenham Hotspur Stadion voelden meer als een wake dan een feest. De beslissende treffer van Joao Palhinha stuurde West Ham United naar de degradatie en verzekerde het tweede opeenvolgende jaar van overleving, maar het geluid van supporters die scandeerden “We Are Staying Up” zou iedereen die verbonden is aan een club met zulke veronderstelde ambities moeten beschamen. Een 17e plaats voor het tweede opeenvolgende seizoen is een vernietigende aanklacht tegen wanbeleid van top tot teen.
Toen het eindsignaal klonk, werd er een gigantische spandoek in de tribunes ontrold met de tekst: “Belofte van Succes. Leveren van Falend Beleid. ENIC weg.” Het protest tegen de eigenaarsgroep van de club was een duidelijke herinnering dat men maar net aan de tijdelijke opluchting was ontsnapt. De leiding van Tottenham, waaronder algemeen directeur Vinai Venkatesham en technisch directeur Johan Lange, was aanwezig en hun rollen zullen ongetwijfeld onderwerp worden van intensief onderzoek. De aanwezigheid van Vivienne Lewis, vertegenwoordiger van de eigenaren van de club, en haar schoonzoon Nick Beucker onderstreepte het gewicht van de gelegenheid – en de noodzaak van antwoorden.
De weg naar de ondergang was geplaveid met catastrofale beslissingen. Manager Ange Postecoglou, ondanks het winnen van een Europa League-trofee die diepere scheuren verborg, werd ontslagen. Thomas Frank hield het slechts acht maanden uit voordat hij de deur werd gewezen. Zijn opvolger, Igor Tudor, was een ongeschikte benoeming die vijf nederlagen in zeven wedstrijden leidde en na slechts 44 dagen weer vertrokken was. Dat chaotische carrousel liet Spurs in de afgrond staren totdat Roberto De Zerbi instemde met een noodreddingsmissie, die voor het einde van het seizoen arriveerde met de opdracht om de status van de club in de hoogste divisie te redden.
De Zerbi, een gerespecteerd tacticus, gaf toe dat hij zowel als psycholoog als coach moest optreden om een ploeg op te tillen die voor grote delen van de campagne op een ongemotiveerde bende leek. De impact van de Italiaan was onmiddellijk: uitoverwinningen op Wolverhampton Wanderers en Aston Villa, gecombineerd met de spannende overwinning op de laatste speeldag, waren net genoeg om Spurs over de streep te trekken. Zijn opluchting na de wedstrijd was voelbaar. “Ik ben heel blij, ik ben heel verheugd,” zei hij. “We speelden misschien de beste wedstrijd in mijn tijd hier.” Maar hij toonde ook zijn vurige kant, raakte in een verhitte woordenwisseling met Everton-vervanger Seamus Coleman en vierde later uitbundig met fans toen Palhinha het cruciale doelpunt scoorde.
Blessures beroofden Spurs voor langere periodes van creatieve talismannen James Maddison en Dejan Kulusevski, maar dat kan een zo slechte campagne niet volledig verontschuldigen. Aanvoerder Cristian Romero – herstellende van een knieblessure en algemeen verwacht in Argentinië te blijven om naar zijn jeugdclub Belgrano te kijken – koos ervoor om terug te keren voor de beslissende wedstrijd. Zijn toewijding, hoewel bewonderenswaardig, riep vragen op over zijn langetermijn toekomst bij de club. Centrale verdedigingspartner Micky van de Ven, een ander gewaardeerd bezit, gaf toe dat de situatie onaanvaardbaar was: “Twee jaar op rij 17e worden is onaanvaardbaar voor ons.” Of De Zerbi beiden kan overtuigen om te blijven, zal cruciaal zijn.
De Zerbi verspilde geen tijd met vooruitkijken en zei rond 19.00 uur dat “om 20.00 of 21.00 uur we beginnen te werken aan volgend seizoen.” Zijn visie is duidelijk: “We moeten een top, top, top team bouwen. We hoeven niet te veel spelers in onze selectie te veranderen, maar we moeten een aantal eersteklas spelers halen.” Die uitspraak zal worden getoetst door een bestuurskamer die er niet in is geslaagd om voort te bouwen op de windvanger van 74 miljoen pond van vorig seizoen, verkregen via de Champions League-kwalificatie door de Europa League-overwinning. Hoe een club die speelt in een wereldklasse stadion met gepassioneerde steun op de rand van degradatie naar de Championship kon balanceren, is een vraag die de eigenaren moeten beantwoorden.
Voor de fans zal de korte euforie van het overleven al snel plaatsmaken voor woede. Het scanderen van “We Are Staying Up” hoort bij eeuwige degradatiekandidaten, niet bij een club die praat over succes. Het vuistzwaaiende verzet van spelers die zo vaak hebben gefaald om te presteren voelde ongemakkelijk, zelfs ongepast. De bredere context deed er nog een schepje bovenop: terwijl Spurs vochten voor veiligheid, hieven noordelijke rivalen Arsenal de Premier League-trofee voor het eerst in 22 jaar, vierend aan de andere kant van de hoofdstad. De contrast kon niet vernederender zijn.
Nu moet het onderzoek beginnen. Niet-uitvoerend voorzitter Peter Charrington en financieel directeur Matthew Collecott waren onder degenen die toekeken, ongetwijfeld al aan het berekenen hoe de club in zulke armoedige omstandigheden terecht was gekomen en hoe een herhaling te voorkomen. De beslissingen die tot dit punt hebben geleid – slechte aanstellingen van managers, onderinvestering in de selectie en het niet creëren van een winnende cultuur – moeten onder ogen worden gezien. De benoeming van De Zerbi heeft tijd gekocht, maar de club kan het zich niet veroorloven om deze krappe ontsnapping opnieuw de barsten te laten overschilderen.
Toen de Tottenham High Road zich leegde van haar opgeluchte maar reflectieve supporters, drong de realiteit zich op: dit seizoen was geen incident, maar een patroon. Twee opeenvolgende 17e plaatsen zijn een signaal dat er fundamenteel iets mis is. De trotse tradities en moderne faciliteiten van de club tellen niets zonder competent leiderschap. De Zerbi heeft het charisma en het tactische inzicht om een heropleving te leiden, maar hij heeft steun nodig op de transfermarkt en, cruciaal, een organisatie die leert van haar fouten. Anders kan de volgende noodsituatie fataal zijn.
Gebaseerd op berichtgeving van BBC Sport.