Francuski rząd kontynuuje prace nad projektem ustawy „Ripost”, pakietem legislacyjnym opracowanym przez ministra spraw wewnętrznych Laurenta Nuneza, mającym na celu szybkie przeciwdziałanie zakłóceniom porządku publicznego, bezpieczeństwa i spokoju publicznego. W artykule 4 tego kontrowersyjnego projektu zawarto szereg środków, które mogą zasadniczo zmienić życie kibiców piłkarskich objętych administracyjnym zakazem stadionowym (IAS), budząc niepokój wśród stowarzyszeń kibiców i ponownie rozpalając debatę na temat swobód obywatelskich w świecie sportu.
Sednem proponowanych zmian jest podwojenie maksymalnego czasu trwania administracyjnego zakazu stadionowego z obecnych 12 miesięcy do 24 miesięcy. Ponadto rząd chce, aby obowiązek zgłaszania się przez objętych zakazem kibiców na posterunek policji – znany jako „pointage” – był nie tylko automatyczny, ale także rozszerzony, wymagając od nich meldowania się w 24-godzinnych oknach zarówno przed, jak i po każdym meczu ich klubu. Dla kibiców drużyn biorących udział w rozgrywkach krajowych, pucharowych i europejskich może to stać się niemal codziennym koszmarem. Najbardziej uderzający przykład pochodzi od źródła zaznajomionego z dokumentacją: kibic PSG objęty IAS mógłby być zmuszony do zgłaszania się nawet 210 dni w roku, co krytycy określają jako „nie do opanowania”.
Senat podczas przeglądu projektu ustawy pod koniec maja starał się złagodzić te przepisy. Senatorowie przyjęli poprawki utrzymujące górną granicę 12 miesięcy dla zakazów stadionowych i dodali klauzulę wyraźnie wykluczającą obowiązek pointage w godzinach bezpośrednio otaczających wydarzenie sportowe. Jednak wytchnienie może być krótkotrwałe. Rząd, który już rozpoczął przyspieszoną procedurę, prawdopodobnie będzie dążył do usunięcia tych zabezpieczeń, gdy projekt trafi do Zgromadzenia Narodowego. Skontaktowane przez L'Equipe MSW broniło pierwotnych środków, twierdząc, że wydłużenie okresu zakazu do dwóch lat „pozwala objąć czas trwania postępowania sądowego” i sugerując, że wymagane byłoby tylko jedno zgłoszenie – przed lub po meczu, które zostanie uznane za bardziej przydatne. Jednak dwuznaczność pozostawia pole do interpretacji, a grupy kibiców pozostają nieprzekonane.
Dla Association Nationale des Supporters (ANS) ustawa Ripost stanowi niebezpieczne cofnięcie ciężko wywalczonych zabezpieczeń. W szczegółowej 40-stronicowej analizie uzyskanej przez L'Equipe ANS systematycznie demontuje argumentację rządu. Reforma z 2023 r., jak przypomina, była owocem trzech lat żmudnego budowania konsensusu z udziałem MSW, parlamentu, grup kibiców, Profesjonalnej Ligi Piłkarskiej (LFP) i Francuskiego Związku Piłki Nożnej (FFF). Reforma ta wprowadziła zabezpieczenia przed arbitralnym stosowaniem IAS i pointage, uznając, że zakaz administracyjny jest narzędziem prewencyjnym, a nie karą. Nowy projekt grozi zniweczeniem tej równowagi poprzez przywrócenie systematycznego pointage, który ANS potępia jako „poważne, niepotrzebne i nieproporcjonalne naruszenie swobody przemieszczania się”.
Jedno z głównych uzasadnień rządu – że 12-miesięczny zakaz często wygasa, zanim sąd zdąży wydać wyrok – jest kategorycznie odrzucane przez ANS. „To twierdzenie nie jest udokumentowane ani skwantyfikowane, ponieważ jest bezpodstawne” – czytamy w notatce. „ANS nie zna żadnego kibica objętego IAS, którego proces odbył się po wygaśnięciu zakazu”. Brak dowodów empirycznych rodzi pytania, czy wydłużony czas trwania ma rzeczywiście wypełnić lukę w systemie sądownictwa, czy po prostu zwiększyć presję na kibiców uznawanych za niepożądanych.
Sam mechanizm pointage również spotyka się z krytyką. ANS sugeruje, że rząd mógł pomylić dwie odrębne kwestie. Pierwotny zamiar reguły 24 godzin przed i po wydaje się dostosowany do zakazów podróżowania nałożonych na kibiców gości, gdzie celem jest uniemożliwienie przyjezdnym fanom gromadzenia się w pobliżu stadionu gospodarzy. Zastosowanie tego samego zakresu czasowego do indywidualnego kibica objętego IAS – który może mieszkać setki kilometrów od miejsca meczu – nie ma sensu i nakłada absurdalne obciążenie administracyjne na jednostki, posterunki policji i system sądownictwa. „Gdy zrozumiesz ten cel, wszystko staje się bardziej spójne” – czytamy w analizie ANS. „Rozszerzenie tego zakresu czasowego na IAS nie ma sensu”.
Dla klubów takich jak PSG, których kalendarz regularnie obejmuje środowe mecze Ligi Mistrzów obok weekendowych spotkań Ligue 1, arytmetyka jest ponura. Objęty zakazem kibic musiałby zgłaszać się w wyznaczonym komisariacie policji praktycznie każdego dnia, w którym gra drużyna, co w praktyce stawiałoby go pod nadzorem obywatelskim graniczącym z aresztem domowym. Wpływ wykracza poza jednostkę: obciąża zasoby policyjne, potencjalnie odwraca uwagę od rzeczywistych zagrożeń bezpieczeństwa i może zaostrzyć napięcia między zagorzałymi grupami kibiców a władzami, już nadszarpnięte latami wzajemnej nieufności.
Szersze implikacje dla francuskiego futbolu są znaczące. Jeśli ustawa Ripost zostanie przyjęta w pierwotnej surowości, może to doprowadzić do wyzwań prawnych opartych na proporcjonalności i podstawowych prawach, co ANS już zapowiedziało. Widok kibiców zmuszanych do codziennego meldowania się na policji prawdopodobnie przyciągnie międzynarodową uwagę, komplikując wizerunek Francji jako gospodarza dużych imprez sportowych, takich jak Igrzyska Olimpijskie 2024 i Puchar Świata w Rugby 2023. Co więcej, erozja konsensusu z 2023 r. może zniszczyć kruchy dialog między kulturami kibiców a państwem, popychając niektórych fanów w jeszcze większe podziemie i sprzyjając urazie zamiast posłuszeństwu.
W miarę jak projekt ustawy zbliża się do decydującego głosowania w Zgromadzeniu Narodowym, linie walki są wyraźnie zarysowane. MSW podkreśla, że jego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, ale dla mężczyzn i kobiet wypełniających francuskie stadiony projekt Ripost wydaje się atakiem na ich styl życia. Nadchodzące tygodnie pokażą, czy francuski parlament posłucha ostrzeżeń stowarzyszeń kibiców, czy da rządowi narzędzia, których żąda – i tym samym napisze nowy, ostrzejszy rozdział w egzekwowaniu fanów piłki nożnej.
Na podstawie raportów L'Equipe.