W styczniu 1986 roku grupa meksykańskich piłkarzy wspięła się na La Malinche, uśpiony wulkan wznoszący się na wysokość 14 600 stóp nad poziomem morza. Pod dowództwem serbskiego trenera Bory Milutinovicia biegali w gęstej mgle, łapali oddech w rozrzedzonym powietrzu i drżeli z zimna. Ten wyczerpujący obóz był czymś więcej niż tylko przygotowaniem fizycznym; był tyglem wspólnego cierpienia, który związał ich nierozerwalną więzią. Ta drużyna stała się rodziną, a ich jedność poprowadziła Meksyk do najlepszego wyniku w historii mistrzostw – ćwierćfinałów na własnym terenie. Czterdzieści lat później, gdy turniej w 2026 roku ponownie odbędzie się na meksykańskiej ziemi, selekcjoner Javier Aguirre stawia na podobny przepis: izolację i wspólną walkę, by przywrócić starą magię.
Aguirre, który grał u Milutinovicia w 1986 roku, przekonał Meksykański Związek Piłki Nożnej do wycofania kilkunastu zawodników z ich klubów w decydującej fazie play-offów Liga MX. Efektem jest 30-dniowa izolacja, podczas której wybrani gracze najpierw przechodzą przymusowy odpoczynek, a następnie trenują w Centrum Wysokich Osiągnięć w Mexico City przed rozpoczęciem mistrzostw 11 czerwca. Posunięcie to przypomina kontrowersyjną decyzję Milutinovicia z 1985 roku o wycofaniu zawodników z klubów na cały rok, który Meksyk wykorzystał na podróżowanie po świecie i rozegranie ponad 20 meczów towarzyskich. Choć obecna izolacja jest znacznie krótsza, wywołała gorącą debatę na temat kosztów dla krajowej ligi i gotowości reprezentacji.
Bezpośrednie konsekwencje mocno uderzyły w Liga MX. Chivas de Guadalajara, słynące z wystawiania wyłącznie meksykańskich zawodników, straciło pięciu podstawowych graczy na rzecz reprezentacji, co praktycznie wyjałowiło ich skład. Przegrali w półfinale z Cruz Azul, który oddał tylko pomocnika Érika Lirę. Finał, wygrany przez Cruz Azul z Pumas, był powszechnie krytykowany jako nudne widowisko pozbawione gwiazd. Kibice dotkniętych klubów wyrazili gniew, uważając, że integralność kulminacji sezonu została poświęcona dla niepewnego zakładu o mistrzostwo. Odejście kluczowych postaci uczyniło play-offy przypisem, przyćmionym przez to, co jeden z analityków nazwał „nudnym widowiskiem”.
Były bramkarz Meksyku Félix Fernández, obecnie analityk ClaroSports, dał wyraz sceptykom. „Uważam, że nie ma lepszego sposobu dla zawodnika reprezentacji na dotarcie na mistrzostwa świata niż po zagraniu w [play-offach], ponieważ są to najbardziej intensywne i wymagające mecze” – argumentował, przyznając, że ryzyko kontuzji istnieje w każdym otoczeniu. Fernández ubolewał również nad zmieniającą się kulturą współczesnych piłkarzy, wskazując na wysokie pensje, które odrywają zawodników od rzeczywistości, oraz atmosferę w szatni, w której koleżeństwo „znacznie osłabło”. „Dzisiejszy piłkarz ciągle siedzi na telefonie, ogląda seriale i filmy” – dodał. „Nie jest tak jak kiedyś, gdy spotykaliście się w pokoju w cztery lub sześć osób, żeby porozmawiać. Ten brak interakcji ostatecznie wpływa na nich na boisku”.
Milutinović, obecnie 81-letni, podróżujący po Chinach, pozostaje wierny swojej staroświeckiej filozofii. „W moich czasach jedynym sposobem na osiągnięcie czegokolwiek było być razem” – powiedział. „Dzięki temu wspólnie spędzonemu czasowi stworzyliśmy odpowiednie środowisko, w którym byliśmy przygotowani mentalnie, i było tak skuteczne, że rozegraliśmy bardzo, bardzo udane mistrzostwa świata w '86”. Wspominał dwa tygodnie na La Malinche, gdzie zawodnicy czołgali się na czworakach, przerażeni wysokością, a nawet zgubili się we mgle – epizody, które wzmocniły ich wzajemne zaufanie. Ostrzegł jednak, że miesiąc izolacji w 2026 roku to „nic” w porównaniu z jego rocznym projektem, choć przyznaje, że takie podejście jest „niemożliwe” we współczesnym futbolu.
Poza filozoficznym podziałem, reprezentacja Meksyku stoi przed trudnymi pytaniami o formę i kondycję. Dwaj najlepsi zawodnicy – kapitan Genoi Johan Vásquez i napastnik Fulham Raúl Jiménez – dźwigają największy ciężar, podczas gdy inni są w słabej formie. Santiago Giménez, napastnik Milanu, wraca po serii kontuzji, które wysuszyły jego zdolność strzelecką. Pomocnicy Edson Álvarez (Fenerbahçe), Luis Chávez (Dynamo Moskwa) oraz nieregularny debiutant Obed Vargas (Atlético Madryt) opuścili znaczną część czasu w swoich klubach. Po rozegraniu zaledwie trzech pełnych meczów w tym roku, spójność, którą Aguirre desperacko chce zbudować w izolacji, jeszcze nie pojawiła się na boisku.
Głębsze problemy strukturalne również zagrażają ambicjom Meksyku. Od czasu odpadnięcia w fazie grupowej Kataru 2022 – najgorszego wyniku na mistrzostwach od 40 lat – reprezentacyjne struktury nie zdołały rozwiązać podstawowych wad. Izolacyjny charakter krajowej ligi sprawia, że młode talenty rzadko przenoszą się do najlepszych europejskich klubów, pozbawiając zawodników najwyższego poziomu rywalizacji. Kontrowersyjna decyzja o zniesieniu awansów i spadków w Liga MX usunęła instynkt przetrwania, który kiedyś kształtował odpornych rywali. Fernández nie przebierał w słowach: „Dzisiejsza reprezentacja Meksyku nie ma poziomu, by być wśród 17 najlepszych na świecie. Podejmowano straszne decyzje i nic nie zrobiono. Nawet nie pomyśleli, że Meksyk uderza w dno”.
Wśród ponurych nastrojów Milutinović trzyma się transformacyjnej mocy meksykańskiej publiczności. Wskazał na następstwa trzęsienia ziemi z 1985 roku, kiedy kraj zjednoczył się za drużyną i popchnął ich do historycznych wyżyn. „Fani i wszystko wokół miało ogromny wpływ na to, że Meksyk osiągnął ten wynik w '86” – powiedział. Widzi też pozytywną stronę dla klubów takich jak Chivas, których pięciu powołanych wróci z bezcennym doświadczeniem z mistrzostw, potencjalnie czyniąc ich silniejszym zespołem na dłuższą metę. „Dla mnie Chivas jest mistrzem” – podkreślił, wskazując na długoterminową korzyść z wystawiania młodych zawodników na turniej.
Gdy Meksyk wycofuje się za zamkniętymi drzwiami, 30-dniowa izolacja stanowi wyrachowany zakład. To powrót do zromanizowanej ery górskich wędrówek i wspólnych trudności, ale nadszedł w świecie wielomilionowych kontraktów i cyfrowej izolacji. To, czy Aguirre zdoła w miesiąc zbudować zespół z różnych elementów, pozostaje kluczowym pytaniem wiszącym nad nadziejami El Tri na mistrzostwach. Jeśli echa 1986 roku mają znów zabrzmieć, będą musiały pokonać nie tylko sceptycyzm narodu, ale także twardą rzeczywistość sportu, który zmienił się nie do poznania. Na podstawie raportu z The Guardian.