Szanse West Ham United na utrzymanie się w Premier League wiszą na włosku po niedzielnej porażce 3-1 z Newcastle United, która pozostawiła ich na 18. miejscu z zaledwie jednym meczem do końca. Jeśli Tottenham Hotspur uniknie porażki z Chelsea we wtorek, spadek Młotów do Championship zostanie praktycznie przesądzony matematycznie. Poza sportowym rozczarowaniem, spadek uruchomi kosztowną klauzulę w umowie najmu stadionu, potencjalnie obciążając londyńskich podatników rocznym rachunkiem w wysokości 2,5 miliona funtów.
London Stadium, zbudowany na Igrzyska Olimpijskie w 2012 roku, jest domem West Ham od 2016 roku na mocy 99-letniej umowy najmu. Umowa, wynegocjowana za kadencji Borisa Johnsona jako burmistrza Londynu, od dawna budzi kontrowersje. Obecnie West Ham płaci około 4,4 miliona funtów rocznego czynszu do Greater London Authority. Jednak umowa najmu zawiera klauzulę spadkową, która obniża czynsz o połowę, jeśli klub opuści najwyższą ligę.
Burmistrz Sadiq Khan ostrzegł, że ten mechanizm finansowy oznacza, że budżet publiczny będzie musiał pokryć niedobór. „Jeśli West Ham spadnie, my, podatnicy, my, City Hall, możemy stracić do 2,5 miliona funtów rocznie” – powiedział Khan. Zaapelował nawet do kibiców rywali, aby wsparli Młoty: „Co mówię londyńczykom, którzy nie kibicują Spurs: powinniście prawdopodobnie dopingować West Ham, ponieważ podatnik straci, jeśli West Ham spadnie”.
Khan nie powstrzymał się przed obwinianiem swojego poprzednika. Określił pierwotną umowę jako „najgorszą z możliwych”, co jest odczuciem podzielanym przez krytyków, którzy od dawna twierdzą, że społeczeństwo zostało oszukane. Koszty operacyjne stadionu, w tym obsługa w dniu meczu, są częściowo finansowane przez podatników, a koszty te wzrosną wraz ze zwiększoną liczbą meczów domowych w Championship (23) w porównaniu do Premier League (19).
Konsekwencje finansowe wykraczają poza czynsz. Przychody komercyjne generowane przez stadion prawdopodobnie spadną w drugiej lidze. Umowy sponsorskie, sprzedaż usług hotelarskich i dochody z merchandisingu prawdopodobnie ucierpią. Dla West Ham, klubu, który zainwestował dużo w rekrutację zawodników, aby konkurować w Premier League, utrata dochodów z telewizji z najwyższej ligi może być druzgocąca.
Spadek wymusiłby również gruntowną przebudowę składu. Wielu kluczowych zawodników ma klauzule umożliwiające im odejście, a klub musiałby drastycznie obniżyć koszty wynagrodzeń. Płatności spadochronowe mające złagodzić cios byłyby kluczowe, ale nie w pełni wypełniają lukę. Obciążenie podatników w wysokości 2,5 miliona funtów to tylko jeden element szerszej układanki finansowej, która może wpłynąć na całą gospodarkę Londynu.
Sam London Stadium, przebudowany obiekt lekkoatletyczny, był krytykowany za atmosferę i widoczność. Spadek West Ham może otworzyć na nowo debaty na temat jego długoterminowej rentowności i dziedzictwa Igrzysk 2012. Okresowo mówiono o alternatywach, ale klub jest związany umową najmu do 2115 roku. W sezonie Championship stadion gościłby więcej wydarzeń, ale generowałby mniejsze dochody z usług premium.
Na boisku sytuacja drużyn dodaje dramatyzmu. Los West Ham zależy teraz od wyniku londyńskiego derby między rywalami Tottenhamem a Chelsea. Punkt dla Spurs oznaczałby spadek West Ham, co dodaje ironii w kontekście żartobliwego wezwania Khana, aby fani spoza Spurs wspierali Młoty. Tymczasem ostatni mecz West Ham może stać się formalnością, jeśli ich los zostanie przesądzony w środku tygodnia.
Szerszym kontekstem są ogromne dysproporcje finansowe w Premier League. Spadek do Championship oznacza utratę co najmniej 60 milionów funtów z centralnych podziałów, nawet z płatnościami spadochronowymi. Dla klubu, który oscylował między ligami, obawa przed długotrwałym pobytem poza elitą jest realna. Aspekt podatkowy podkreśla, jak publiczno-prywatne umowy stadionowe mogą przynieść odwrotny skutek.
Patrząc w przyszłość, zarząd West Ham stoi przed trudnymi decyzjami niezależnie od ligi. Jeśli się utrzymają, konieczne będą reinwestycje, aby uniknąć kolejnej walki o spadek. Jeśli spadną, będą musieli zrównoważyć cięcia kosztów z potrzebą szybkiego powrotu. Roczna strata 2,5 miliona funtów dla londyńczyków podkreśla powiązane losy piłki nożnej i finansów publicznych.
Sytuacja wywołała również debatę na temat zarządzania stadionami zbudowanymi z pieniędzy publicznych. Krytycy twierdzą, że takie umowy często zaniżają wartość publicznych aktywów i obciążają społeczności ukrytymi zobowiązaniami. Saga London Stadium służy jako ostrzeżenie dla przyszłych projektów infrastrukturalnych związanych z profesjonalnymi drużynami sportowymi.
Na razie wszystkie oczy zwrócone są na Stamford Bridge we wtorkowy wieczór. Wynik zadecyduje, czy londyńczycy staną w obliczu nieoczekiwanej podwyżki podatków, czy odetchną z ulgą. Dla fanów West Ham stawka jest jeszcze wyższa: ich status w najwyższej lidze i kondycja finansowa klubu są zagrożone.
Na podstawie raportu BBC Sport.
